Konstytucja UNESCO kończy 80 lat

Konstytucja UNESCO weszła w życie 4 listopada 1946 roku, a zaledwie dwa dni później członkiem organizacji została Polska – 80. rocznice obu wydarzeń przypadają więc na 4 i 6 listopada 2026 roku. Prowadzona przez UNESCO Lista światowego dziedzictwa obejmuje po ostatniej sesji z lipca 2026 roku 1273 miejsca w 173 krajach – w tym 18 w Polsce.

UNESCO, czyli Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury, powstała 16 listopada 1945. Polska jest jednym z członków-założycieli instytucji. Rocznica przypada w roku, w którym lista powiększyła się o kolejne 25 miejsc.

Komitet Światowego Dziedzictwa wpisał Gdynia Modernist City Centre, czyli Modernistyczne Centrum Gdyni, na listę 27 lipca 2026 roku podczas 48. sesji w południowokoreańskim Busan. Decyzja zapadła w stulecie nadania Gdyni praw miejskich.

Polska ratyfikowała konwencję o ochronie światowego dziedzictwa w 1976 roku. Na pierwszej liście z 1978 roku znalazły się dwa polskie obiekty – historyczne centrum Krakowa i kopalnia soli, dziś wpisana jako Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni. Od 2025 roku Polska po raz trzeci w historii zasiada w Komitecie Światowego Dziedzictwa, z kadencją do 2029 roku.

Podczas sesji w Busan, która trwała 19-29 lipca 2026 roku, komitet dopisał 25 miejsc. Wśród nowych wpisów są plaże, gdzie miało miejsce lądowanie aliantów w Normandii, starożytne buddyjskie stanowisko Sarnath w Indiach, dawne stolice Asuka-Fujiwara w Japonii oraz stanowiska rzemieślniczej produkcji porcelany w chińskim Jingdezhen.

Konferencja, na której przyjęto konstytucję UNESCO, obradowała w Londynie 1-16 listopada 1945 roku, wkrótce po zakończeniu II wojny światowej. Pierwsza sesja Konferencji Generalnej trwała w Paryżu od 19 listopada do 10 grudnia 1946 roku, a stolica Francji pozostaje do dziś siedzibą organizacji.

Następną, 49. sesję Komitetu Światowego Dziedzictwa ma w 2027 roku zorganizować Turcja. Na rozpatrzenie czekają 34 kompletne wnioski o wpis na listę.