Jak nauczyć się jeździć na nartach? Poradnik na pierwszy wyjazd

Narciarstwo ma opinię sportu, do którego trzeba się urodzić – najlepiej w górach i z butami wpiętymi w narty jeszcze w przedszkolu. Pierwszy wyjazd często budzi wiele obaw. Przed oczami staje stromy stok, seria upadków i łamigłówka, w której trzeba samemu dopasować do siebie nocleg, karnet na wyciągi, wypożyczalnię sprzętu i szkółkę.

Na stoku wszystko zaczyna się jednak znacznie łagodniej. Pierwsze godziny spędza się na płaskim terenie i na najłagodniejszym stoku, który w Polsce od dawna nazywa się oślą łączką i na który wwozi taśma podobna do ruchomego chodnika na lotnisku. Współczesne narty skręcają przy tym chętniej niż deski sprzed trzydziestu lat i równie posłusznie reagują na ruchy dwudziesto-, co sześćdziesięciolatka, więc wiek przestaje być przeszkodą. Cały wyjazd, z noclegiem przy stoku i dojazdem, można też kupić w jednym pakiecie.

Czy jazda na nartach jest trudna? Ile czasu potrzeba, żeby z oślej łączki przenieść się na pierwszą łatwą, niebieską trasę? O tym przeczytasz w poniższym artykule!

Podstawy jazdy na nartach to naprawdę kilka prostych umiejętności, które zwykle opanowuje się w pierwszych dniach na stoku. Najwięcej energii pochłania na początku oswojenie się z prędkością i z butami, w których przez pierwszą godzinę trudno nawet swobodnie chodzić. Z każdym zjazdem jednak prędkość mniej onieśmiela, buty mniej uwierają, a ruchy stają się automatyczne.

Na nartach zjazdowych sporą część pracy wykonują dziś za narciarza same narty. W 1993 roku słoweńska firma Elan wprowadziła na rynek model SCX – szeroki z przodu i z tyłu, wąski pod butem. Gdy taką nartę przechyli się lekko na bok, tak żeby wbiła się w śnieg stalową krawędzią, wcięty bok sam prowadzi ją po łuku. Skręt zaczyna się więc od przeniesienia ciężaru ciała, a nie od siłowego obracania nóg. Konstrukcja ta okazała się na tyle skuteczna i wygodna, że w ciągu kilku sezonów podobny kształt przejęli kolejni producenci nart. Jednocześnie narty wyraźnie się również skróciły, stając bardziej poręczne.

Pomaga też przygotowanie tras, które alpejskie ośrodki narciarskie ratrakują zwykle nocą (ratrak, czyli maszyna na gąsienicach, wygładza i ubija śnieg na całej szerokości stoku). Równy, przewidywalny śnieg ułatwia każdy ruch. Najlepiej uczy się więc na świeżo przygotowanym stoku, zanim pod nartami setek narciarzy śnieg zsunie się w kopczyki, nazywane muldami, z którymi początkujący radzi sobie trudniej.

Nauka jazdy na nartach przebiega etapami. Stowarzyszenie Instruktorów i Trenerów Narciarstwa Polskiego Związku Narciarskiego (SITN PZN) rozpisało ją na kolejne poziomy – od pierwszego kontaktu z nartami po jazdę sportową. Do pierwszych zjazdów wystarczą jednak tak naprawdę trzy umiejętności – utrzymać równowagę, zahamować i skręcić.

Pierwsze kroki stawia się na płaskim terenie. Podstawą jest ustawienie nóg, czyli narty równoległe i rozstawione na szerokość bioder. Nogi ugina się lekko w kolanach i kostkach, a tułów pochyla delikatnie do przodu – tak, żeby piszczele opierały się o przód cholewki buta. Ciężar ciała ma spoczywać na środku stóp, raczej z przodu niż na piętach. Ręce trzyma się lekko przed sobą, jak przy prowadzeniu wózka w supermarkecie. Wzrok kieruje się przez cały czas kilka metrów przed narty.

Najczęstszy błąd początkujących narciarzy to odchylanie się do tyłu. Choć odruch jest zrozumiały, bo ciało cofa się przed prędkością, narty obciążone na piętach przyspieszają i stają się trudne do opanowania. Drugim błędem jest patrzenie pod nogi, zamiast na stok i innych narciarzy.

Przed pierwszym zjazdem instruktor uczy chodzenia w nartach, obracania się w miejscu i podchodzenia pod górę – bokiem, krok po kroku jak po schodach, albo jodełką, czyli z przodami nart (dziobami) rozstawionymi na boki. Uczy też upadania, bo bezpieczniej przewrócić się w bok, na stronę zwróconą ku górze stoku, niż przez narty do przodu. Żeby wstać, ustawia się narty w poprzek stoku, poniżej ciała – wtedy nie odjadą – i podpiera się ręką od strony góry.

Pług to pierwsza technika jazdy na nartach, której uczy każdy instruktor. Dzioby nart zbliża się do siebie, a ich tyły rozsuwa, tak że narty tworzą klin przypominający literę A. Narty opierają się wtedy na wewnętrznych krawędziach i same hamują – im szerzej rozsunięte tyły nart, tym mocniej, im węższy klin, tym szybciej się jedzie.

Jazda pługiem prosto w dół stoku, po łagodnym nachyleniu, uczy kontrolować prędkość i zatrzymywać się w dowolnym momencie. Hamowanie pługiem wystarcza na łatwym stoku i na niebieskich, czyli łatwych trasach, dlatego warto opanować je do odruchu, zanim przyjdzie czas na skręty.

Naukę skręcania zaczyna się od przeniesienia ciężaru ciała – w pługu wystarczy mocniej docisnąć jedną nartę. Mocniejszy nacisk na lewą nartę kieruje w prawo, na prawą – w lewo, bo łuk prowadzi zawsze narta zewnętrzna, czyli ta, która w skręcie znajduje się dalej od jego środka.

Kolejne skręty pługiem (instruktorzy nazywają je łukami płużnymi) łączy się w serię, przenosząc ciężar raz na jedną stronę, raz na drugą, i przechodząc płynnie ze skrętu w skręt. Gdy staje się to dla amatora nart naturalnym odruchem, instruktor proponuje złączenie nart pod koniec skrętu. Od tego miejsca zaczyna się droga do skrętu równoległego, w którym narty prowadzi się obok siebie przez cały łuk. Później przychodzą długie skręty prowadzone na krawędziach nart, czyli carving, oraz krótkie, rytmiczne skręty, które narciarze nazywają śmigiem.

Pierwszym wyciągiem jest zwykle taśma, na którą wjeżdża się na nartach i na której po prostu stoi się aż do górnej stacji. Kolejny etap to wyciągi zaczepowe, czyli orczyk i talerzyk – drążek zakończony poprzeczką albo talerzem ciągnie narciarza w górę po wyżłobionym śladzie. Na orczyku się nie siada, poprzeczka tylko opiera się o tył ud i ciągnie. Narty jadą przy tym równolegle w koleinie. Orczykiem jedzie się zwykle we dwoje, talerzykiem pojedynczo.

Kolej krzesełkowa i gondola, czyli kolej z zamkniętymi wagonikami, wymagają najmniej techniki. Przed wsiadaniem staje się na wyznaczonej linii i spogląda przez ramię na nadjeżdżające krzesełko; siada się, gdy dotknie nóg, i po zamknięciu barierki ochronnej opiera narty na podnóżku. Przy wysiadaniu podnosi się barierkę jeszcze przed stacją i zjeżdża z krzesełka prosto przed siebie, po łagodnej rampie. W razie potrzeby obsługa może zwolnić bieg wyciągu, dlatego warto ją uprzedzić, że jedzie się pierwszy raz.

Tempo nauki to kwestia indywidualna. Zwykle po 3-5 dniach zajęć z instruktorem można już samodzielnie zjechać po łatwych trasach, a w ciągu tygodnia jeździć na nartach bez opieki. Dzieci potrafią szybko nauczyć się podstaw, często w 2-3 dni.

Na swobodny skręt równoległy potrzeba jednak więcej czasu – około dwóch tygodni na stoku, rozłożonych często na dwa wyjazdy. Kiedy narty prowadzi się już równolegle, jazda staje się czystą przyjemnością. W nauce pomaga rozsądne tempo – na początku wystarczą 3-4 godziny jazdy dziennie z przerwą, bo zmęczonym nogom trudniej utrzymać prawidłową pozycję i kontrolować prędkość.

Najszybciej i najbezpieczniej uczy się pod okiem instruktora. Dobry instruktor narciarstwa od pierwszej godziny wyłapuje błędy, które później trudno wykorzenić – wspomniane odchylanie, sztywne nogi, skręt robiony ramionami zamiast nogami. Dobiera też stok do umiejętności, a nie do ambicji grupy.

W szkole narciarskiej zajęcia odbywają się w grupach o zbliżonym poziomie albo jako lekcje indywidualne. W grupie uczy się w towarzystwie osób o podobnych umiejętnościach, co bywa motywujące. Lekcje indywidualne pozwalają dopasować tempo do jednej osoby, dlatego szczególnie docenia je ktoś, kto boi się prędkości albo chce szybko nadrobić zaległości.

Nauka od partnera czy znajomego, bez pomocy instruktora, bywa za to testem cierpliwości dla obu stron. Nawet bardzo dobry narciarz rzadko umie nazwać to, co robi nogami, i często zabiera początkującego na zbyt trudną trasę. Lepiej sprawdza się podział ról – podstawy pod okiem profesjonalisty, wspólna jazda od chwili, gdy pług i skręty przychodzą bez wysiłku.

Na pierwszy wyjazd sprzęt najlepiej wypożyczyć na miejscu, w wypożyczalni przy stoku. Obsługa dobiera go do wzrostu, wagi i poziomu umiejętności. W wielu wypożyczalniach można w trakcie pobytu wymienić narty na inne, jeśli nauka idzie szybciej, niż zakładał pierwotny plan. Własny sprzęt kompletuje się później, zaczynając od butów.

Najważniejsze w zestawie są buty narciarskie, które mają trzymać piętę i zostawiać swobodę palcom; ich sztywność opisuje liczba zwana flexem. Dla początkujących zaleca się buty miękkie – flex 60-90 u mężczyzn i 60-70 u kobiet. Miękki but łatwiej ugiąć do przodu, więc łatwiej utrzymać w nim prawidłową pozycję. Do butów zakłada się jedne cienkie, długie skarpety narciarskie, sięgające ponad cholewkę. Grube albo podwójne skarpety uciskają stopę, przez co szybciej marznie.

Narty dla osoby początkującej są krótsze i bardziej miękkie niż sportowe, bo łatwiej nimi skręcić. Na start sięgają zwykle brody albo nosa. W wypożyczalni padnie pytanie o wagę, wzrost, wiek i poziom jazdy, bo przekładają się one na konkretne cechy sprzętu. Wiązania, czyli mechanizm łączący but z nartą, np. mają się otworzyć przy upadku, i od tych danych oraz długości podeszwy buta zależy siła, przy której to nastąpi. Ustawia się ją według międzynarodowej normy, choć w wypożyczalniach mówi się po prostu o „wartości DIN”, od nazwy dawnej normy niemieckiej.

Do obowiązkowego wyposażenia należą: kask, gogle, rękawice i ubranie warstwowe, czyli bielizna termoaktywna, ciepła warstwa środkowa oraz kurtka i spodnie nieprzepuszczające wiatru ani śniegu. Bawełnę lepiej zostawić w domu, zatrzymuje bowiem pot i wychładza ciało na wyciągu, kiedy mięśnie przestają pracować.

Trening warto zacząć kilka tygodni przed wyjazdem. Przysiady, wykroki i ćwiczenia równoważne wzmacniają uda i mięśnie wokół kolan, które na nartach pracują najciężej. Spacery, rower czy basen poprawią z kolei kondycję, która w każdym rodzaju sportu jest przydatna.

Jeśli zamierzasz kupić własne buty narciarskie, warto pomyśleć o tym z wyprzedzeniem i przez kilka dni chodzić w nich po domu po kilkanaście minut, żeby wewnętrzna wkładka dopasowała się do stopy. Na stoku każdy dzień warto zaczynać od kilkuminutowej rozgrzewki, bo mięśnie wychłodzone na wyciągu gorzej znoszą upadki. Drugi dzień bywa trudniejszy niż pierwszy, ponieważ dopiero wtedy w pełni odzywają się zakwasy – rozsądnie jest więc rozłożyć siły na cały tydzień.

Przed wyjazdem trzeba też pomyśleć o słońcu. Według Światowej Organizacji Zdrowia promieniowania UV przybywa o około 10% na każde 1000 metrów wysokości. Świeży śnieg odbija przy tym nawet 80% tego promieniowania. Krem z wysokim filtrem i gogle przydają się na stoku każdego dnia, także pochmurnego.

Nauka jazdy na nartach jest możliwa w każdym wieku, a dorosłość ma nawet pewne atuty. Dzieci uczą się przez naśladowanie i zabawę, dorosłe osoby początkujące – przez zrozumienie. Instruktor wyjaśnia dorosłemu, dlaczego ciężar ciała ma iść do przodu i co robi narta zewnętrzna. Kto rozumie mechanizm, szybciej poprawia własne błędy. Barierą bywa jednak raczej strach przed prędkością i upadkiem niż kondycja, dlatego grupy dorosłych zaczynają spokojniej i dłużej zostają na łatwym stoku.

Wyjazd z dziećmi bywa najlepszą okazją, żeby razem spróbować czegoś nowego. Kiedy dzieci mają zajęcia w szkółce, rodzice mogą w tym samym czasie uczyć się we własnej grupie i przy kolacji porównywać, kto szybciej opanował pług.

Wspólnym regulaminem narciarzy jest dekalog narciarski, czyli dziesięć zasad Międzynarodowej Federacji Narciarskiej (FIS). Pierwszeństwo ma zawsze narciarz jadący niżej, bo nie widzi tego, co dzieje się za jego plecami, a ten, kto zjeżdża z góry, ma go przed oczami. Prędkość dostosowuje się do umiejętności i warunków. Ważne, żeby zatrzymywać się przy brzegu trasy, w miejscu dobrze widocznym z góry – nigdy za załomem stoku, gdzie nie zobaczą Cię nadjeżdżający z góry, ani w wąskim przejeździe. Przed ruszeniem spogląda się w górę stoku.

Kolor trasy mówi o jej trudności – niebieskie są łatwe, czerwone średnio trudne, czarne trudne, a w części ośrodków dochodzą jeszcze zielone, najłagodniejsze. Na pierwszy wyjazd wystarczą łatwy stok i niebieskie trasy. Z pierwszej czerwonej trasy warto zjechać dopiero wtedy, gdy hamowanie i skręty ma się opanowane do tego stopnia, że ma się pewność zatrzymania w dowolnym momencie.

Przed wyjazdem do Włoch warto znać dwa przepisy. Od 2022 roku każdy narciarz na włoskim stoku musi mieć ubezpieczenie OC, czyli od odpowiedzialności za szkody wyrządzone innym. Za brak polisy grozi mandat i odebranie skipassu, czyli karnetu na wyciągi. Od sezonu 2025/2026 kask obowiązuje tam wszystkich, bez względu na wiek – Włochy jako pierwszy kraj w Europie objęły tym obowiązkiem także dorosłych. Polisę OC obejmującą sporty zimowe można wykupić razem z ubezpieczeniem podróżnym.

Samodzielna organizacja pierwszego wyjazdu na narty to kilka osobnych decyzji podejmowanych bez doświadczenia: który ośrodek, jak daleko od wyciągu, jaki karnet, gdzie szkółka i wypożyczalnia. Na zorganizowanym wyjeździe większość tych decyzji jest już podjęta. W ofercie Rainbow w cenie są zakwaterowanie z wyżywieniem w hotelu u stóp stoku lub w pobliżu wyciągów, ubezpieczenie i – w zależności od wariantu – przelot z transferem z lotniska do hotelu albo przejazd autokarem. Można też dojechać na miejsce własnym samochodem.

Skipass, w zależności od oferty, jest w cenie albo można go dokupić w cenie pakietowej. Na miejscu do dyspozycji jest rezydent Rainbow, czyli przedstawiciel biura, który pomaga w sprawach organizacyjnych. Sprzęt i lekcje dla dorosłych zapewniają wypożyczalnie i szkółki narciarskie działające w każdym ośrodku. Wieczorem wraca się do hotelu na kolację, bez szukania restauracji po całym dniu na stoku.

Rodziny z dziećmi mogą liczyć na więcej, bo nasza szkoła narciarska Rainbow Ski Academy uczy dzieci i młodzież w wieku 6-17 lat w małych grupach, pod okiem instruktorów z licencją SITN. Młodzież może wybrać także snowboard. Najmłodsi (4-6 lat) trafiają do przedszkola narciarskiego. Na stoku z dziećmi pracują też animatorzy Figloklubu, czyli naszego klubu dla dzieci. Szczegóły znajdziesz w ofercie wyjazdów na narty z dziećmi.

Kto chce nauczyć się jeździć na nartach, najlepiej zrobi, wybierając ośrodek, w którym łatwych tras jest dużo i są szerokie, szkółki mają doświadczenie z dorosłymi i hotel znajduje się blisko wyciągu. Pomaga też wysokość, bo wyżej położone ośrodki mają pewniejszy śnieg. Takie miejsca znajdziesz wśród naszych kierunków we Włoszech, w Andorze i w Austrii.

Val di Fiemme to jedna z najbardziej rodzinnych dolin Dolomitów, z łagodnymi stokami i szkółkami przyzwyczajonymi do pracy z początkującymi. Polskim kibicom tutejsze miasteczko Predazzo kojarzy się ze skocznią, na której tytuły mistrzów świata zdobywali Adam Małysz i Kamil Stoch (w 2003 i 2013 roku). W 2026 roku skakali na niej olimpijczycy podczas zimowych igrzysk. Jeden karnet obejmuje pięć ośrodków doliny, rozłożonych między pasmami Latemar i Lagorai. Jeśli planujesz narty w Val di Fiemme, w naszej ofercie znajdziesz hotele w kilku miejscowościach doliny.

Alpe di Siusi to największa wysokogórska hala w Europie, czyli ponad 50 km² łagodnych, otwartych łąk na wysokości ponad 1800 m n.p.m. Szerokie, słoneczne trasy o łagodnym nachyleniu sprzyjają nauce. Z każdego zjazdu widać szczyty Dolomitów, m.in. Sassolungo i Sciliar.

Carezza w dolinie Val d’Ega leży u stóp masywów Latemar i Catinaccio, słynie z dobrego nasłonecznienia i tras przyjaznych rodzinom. W tej części Włoch mówi się także po niemiecku.

Przegląd innych dolin znajdziesz w artykule o tym, gdzie na narty we Włoszech.

Andora to niewielkie księstwo w Pirenejach, w którym jedynym językiem urzędowym jest katalański. Jego stolica, Andora la Vella, leży najwyżej spośród stolic Europy. Arinsal to kameralny ośrodek z łagodnymi trasami, ceniony przez początkujących i rodziny z dziećmi, z gondolą łączącą miejscowość z terenami narciarskimi Pal-Arinsal.

Kto po pierwszych dniach poczuje się pewnie, ma przy tym w zasięgu Grandvalirę, czyli największy ośrodek narciarski Pirenejów, z ponad 200 km tras. Dlatego narty w Andorze to kierunek, w którym pierwszy wyjazd łatwo przechodzi w kolejne.

Austriackie szkoły narciarskie niemal bez wyjątku prowadzą kursy dla dorosłych, także od podstaw. Nassfeld w Karyntii, przy granicy z Włochami, notuje zimą ponad 850 godzin słońca i ma ponad 110 km tras, wśród nich łagodne stoki dla początkujących.

W Austrii Rainbow proponuje Ski Safari, czyli wyjazd, podczas którego każdego dnia jeździ się w innym ośrodku – z noclegiem w jednym hotelu w Tyrolu Zachodnim albo w Karyntii i dowozem na stok. To dobry pomysł na drugi wyjazd, gdy pług i skręty przychodzą już same i ciekawość podpowiada, żeby sprawdzić kolejne doliny Alp. Szczegóły znajdziesz w ofercie Ski Safari w Austrii.

Pierwszy tydzień na stoku zmienia spojrzenie na narty szybciej niż jakikolwiek poradnik. Po kilku dniach w narciarskich butach chodzi się swobodnie, pług płynnie przechodzi w pierwsze skręty, a z krzesełka wysiada się pewnie i od razu rusza w dół. Nawet ten, kto przyjechał z myślą, że narty to sport dla młodszych i lepiej wysportowanych, wraca ze zdjęciami z niebieskiej trasy i planem na kolejny wyjazd.

Do nauki jazdy na nartach wystarczą kilka dni i dobre warunki – łagodne trasy, instruktor i sprzęt dobrany w wypożyczalni. Na zorganizowanym wyjeździe masz je od pierwszego dnia, razem z hotelem blisko wyciągu, dojazdem i ubezpieczeniem w cenie oraz skipassem w cenie albo do dokupienia. Całą energię możesz więc poświęcić jeździe.

Wybierz jeden z naszych zorganizowanych wyjazdów na narty i zaplanuj swój pierwszy tydzień na stoku!