Przejdź do treści

Zanzibar

Skrzyżowanie szlaków Oceanu Indyjskiego

Przewodnik po Zanzibarze

Przez stulecia o tym, kto przypłynie na Zanzibar, decydował wiatr. Monsun wiejący zimą z północnego wschodu przyprowadzał łodzie dau, czyli drewniane żaglowce, z Arabii, Persji i Indii, a ten, który od wiosny wieje z południowego wschodu, odprowadzał je z powrotem. Ponieważ na zmianę wiatru trzeba było czekać miesiącami, kupcy odciskali swój ślad na wyspach w postaci religii, słów, potraw i domów.

Co warto wiedzieć przed wyjazdem na Zanzibar?

Zanzibar to archipelag na Oceanie Indyjskim, położony 25-50 km od wybrzeża Afryki Wschodniej, kilka stopni na południe od równika. Tworzą go dwie duże wyspy, Unguja i Pemba, oraz kilkadziesiąt mniejszych. Unguja, potocznie nazywana po prostu Zanzibarem, ma lotnisko międzynarodowe i stolicę archipelagu – miasto Zanzibar z historyczną dzielnicą Stone Town.

Archipelag należy do Tanzanii, lecz cieszy się szeroką autonomią, bo ma własnego prezydenta, rząd, parlament i sądownictwo. Z resztą kraju dzieli walutę, czyli szyling tanzański, a także paszporty i armię.

Na wyspach mieszka blisko 1,9 mln Zanzibarczyków, z czego niemal połowa w samym mieście Zanzibar. Ich przodkami byli zarówno afrykańscy Bantu, jak i osadnicy z Omanu, Persji oraz Indii. Zdecydowana większość mieszkańców wyznaje islam, co odróżnia archipelag od zróżnicowanej religijnie kontynentalnej części Tanzanii.

Na co dzień mówi się tu w suahili. Literacką odmianę suahili, której uczy się dziś w szkołach całej Afryki Wschodniej, oparto na dialekcie z Ungui. Sama nazwa Zanzibar pochodzi jednak nie z suahili, lecz z perskiego – tak żeglarze z Zatoki Perskiej nazywali wybrzeże Afryki Wschodniej. Archipelag bywa też nazywany Wyspami Przypraw.

Unguja zajmuje ok. 1,7 tys. km², a cały archipelag – ok. 2,5 tys. km². Wyspę zbudowały nie wulkany, lecz koralowce, dlatego jest niska i płaska, z najwyższymi wzniesieniami sięgającymi ok. 120 m n.p.m. Pemba, bardziej pagórkowata i gęściej porośnięta, nosi przydomek Zielonej Wyspy.

Informacje wspólne dla całego kraju zebraliśmy w przewodniku po Tanzanii.

Widok na wybrzeże Stone Town na Zanzibarze: piaszczysta plaża, historyczna zabudowa i łodzie na turkusowej wodzie.
Widok z lotu ptaka na piaszczystą łachę Nakupenda na Zanzibarze, otoczoną turkusową wodą oceanu.
Dwie gerezanki zanzibarskie siedzące na gałęzi wśród zielonych liści.

Krajobraz i przyroda Zanzibaru

Krajobraz Zanzibaru najpełniej widać na wybrzeżu, gdzie rafy i piaszczyste łachy sąsiadują z lasami namorzynowymi, czyli zaroślami drzew, które rosną w słonej wodzie na styku lądu i oceanu. Klimat jest równikowy i wilgotny, z dwiema porami deszczowymi i dwiema suchymi, które wyznaczają te same monsuny, co niegdyś szlaki kupców. Temperatura w ciągu dnia waha się przez cały rok od 25 do 30°C, a woda w oceanie od 25 do 29°C.

Pływy są tu bardzo silne – różnica poziomu wody między przypływem a odpływem sięga kilku metrów. Cykl przypływu i odpływu powtarza się co ok. 12 godzin. Najwyższe pływy przypadają na nów i pełnię Księżyca.

Archipelag ma też własne gatunki endemiczne. W lesie Jozani na Ungui żyją gerezy zanzibarskie (red colobus), a na Pembie – nietoperz owocożerny z rodzaju rudawek, którego skrzydła osiągają rozpiętość ok. 1,6 m.

Piaszczysta plaża z palmami nad turkusowym oceanem w Kendwa na Zanzibarze.

Historia i zabytki Zanzibaru

Historia Zanzibaru to dzieje portu na szlakach handlowych Oceanu Indyjskiego, do którego kupcy z Arabii i Persji docierali już we wczesnym średniowieczu. To oni przywieźli na wyspy islam. W XVI i XVII wieku archipelagiem rządzili Portugalczycy, których wyparli dopiero Omańczycy.

Rozkwit przyniósł XIX wiek, gdy sułtan Said, władca Omanu, przeniósł swoją siedzibę z Maskatu do Stone Town. Plantacje goździków, które uczyniły Zanzibar największym producentem tej przyprawy na świecie, opierały się na pracy niewolników, dlatego port w Stone Town stał się wówczas głównym rynkiem handlu ludźmi w Afryce Wschodniej. Po zamknięciu targu w 1873 roku na jego miejscu wzniesiono anglikańską katedrę Christ Church. Jej ołtarz główny stoi tam, gdzie stał pręgierz – słup, przy którym chłostano niewolników.

Pod protektoratem brytyjskim, w 1896 roku, rozegrała się tu najkrótsza odnotowana wojna w historii – przez 38-45 minut brytyjskie okręty ostrzeliwały pałac sułtana, który objął tron bez zgody Londynu. W grudniu 1963 roku archipelag odzyskał niepodległość jako sułtanat, lecz już miesiąc później rewolucja obaliła ostatniego sułtana.

Stone Town, czyli stara część miasta Zanzibar, trafiło w 2000 roku na listę UNESCO jako przykład dawnego miasta handlowego wybrzeża suahili. Zabytki dzielnicy i całej wyspy opisujemy w artykule o atrakcjach Zanzibaru.

Widok z lotu ptaka na piaszczystą plażę z łodziami motorowymi oraz zabudowę Stone Town na Zanzibarze.

Kuchnia zanzibarska

Kuchnia zanzibarska łączy afrykańskie produkty z przyprawami i technikami, które przez stulecia przywozili kupcy z Arabii i Indii. Podstawą są ryż, kokos, ryby i owoce morza, natomiast lokalny smak budują goździki, cynamon, kardamon i pieprz z miejscowych plantacji. Z Indii przybyły na tutejsze stoły pilau i biriani, czyli dania z ryżu duszonego z przyprawami, z kolei pweza wa nazi to aromatyczne curry z ośmiornicy w mleku kokosowym. Specjałem miasta Zanzibar jest urojo, nazywane też Zanzibar mix – gęsta zupa na bazie kwaśnego mango, zabarwiona kurkumą. Wrzuca się do niej smażone placuszki bhajia z mąki z ciecierzycy, ziemniaki, jajko i chrupiące wiórki z manioku.

Obyczaje i święta na Zanzibarze

Obyczaje Zanzibaru wynikają przede wszystkim z islamu, dlatego pięć razy dziennie nad dachami Stone Town niesie się z minaretów wezwanie do modlitwy. W czasie ramadanu wierni poszczą od świtu do zmierzchu, za to po zachodzie słońca ulice wypełniają się ludźmi i straganami z jedzeniem.

Wiele kobiet nosi kangi, barwne chusty z nadrukowanym przysłowiem w suahili, a mężczyźni zakładają na modlitwę i święta białe szaty kanzu oraz haftowane czapeczki kofia. Na Zanzibarze narodził się wschodnioafrykański taarab – muzyka zespołów z udem, czyli arabską lutnią, i skrzypcami, wzorowana na egipskich orkiestrach, które sprowadził sułtan Barghasz, syn Saida. Do dziś gra się ją na weselach.

W lutym Stone Town gości festiwal muzyki afrykańskiej Sauti za Busara (w suahili „dźwięki mądrości”). W lipcu mieszkańcy Makunduchi na południu Ungui obchodzą z kolei Mwaka Kogwa, perski Nowy Rok, którego tradycję przynieśli przodkowie z Sziraz, miasta w dzisiejszym Iranie. Obchody zaczynają się od pozorowanych bójek na łodygi bananowców i podpalenia słomianej chaty.

Najważniejsze wskazówki przed wyjazdem na Zanzibar

Kilka zasad warto znać zawczasu – część wynika z prawa, część z obyczajów muzułmańskich wysp.

  • Foliówki – do Tanzanii, a więc i na Zanzibar, nie wolno wwozić toreb foliowych, także w bagażu. Dozwolone są przezroczyste torebki strunowe na kosmetyki.

  • Gniazdka – typu G, jak w Wielkiej Brytanii, z napięciem 230 V, więc do polskich wtyczek potrzebna jest przejściówka.

  • Waluta – na Zanzibarze płaci się szylingami tanzańskimi (TZS), choć w hotelach i strefach turystycznych przyjmuje się też dolary. Starsze banknoty dolarowe bywają odrzucane, dlatego lepiej zabrać nowe.

  • Czas – na Zanzibarze jest o dwie godziny później niż w Polsce zimą i o godzinę później latem.

  • Strój – poza plażą i terenem hotelu obowiązuje ubiór zakrywający ramiona i kolana, zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Za spacer w kostiumie kąpielowym po Stone Town czy po wiosce grozi mandat.

  • Powitania – starszych pozdrawia się słowem shikamoo, czyli dosłownie „obejmuję twoje stopy”, na co odpowiadają marahaba. Turysta, który zna to pozdrowienie, zwykle wywołuje uśmiech.

  • Prawa ręka – jedzenie, pieniądze i drobne podarunki podaje się prawą ręką, bo lewa uchodzi za nieczystą.

  • Fotografowanie – mieszkańców fotografuje się dopiero po zapytaniu o zgodę.

  • Alkohol – podają go hotele i restauracje dla turystów. W lokalnych jadłodajniach zwykle nie ma go w karcie, a picie na ulicy źle się tu odbiera.

  • Ramadan – w czasie postu od świtu do zmierzchu nie je się, nie pije i nie pali w miejscach publicznych. Część lokalnych restauracji jest wtedy w ciągu dnia zamknięta, hotele działają normalnie.

  • Ruch lewostronny – warto o nim pamiętać przy wynajmie skutera i przy przechodzeniu przez jezdnię.

  • Pamiątki – z Tanzanii nie wolno wywozić muszli, koralowców, kości słoniowej ani skór dzikich zwierząt.

Zanzibar - wycieczki. Poznaj ofertę Rainbow!

Bezpośredni lot z Polski zabierze Cię prosto nad ciepły Ocean Indyjski, gdzie po wyjściu z samolotu czuć zapach goździków i wilgotne, równikowe powietrze. Na miejscu odpoczniesz w hotelu All Inclusive tuż przy białej plaży albo połączysz leniwe dni na wyspie z wyprawą na safari w Tanzanii. Dla osób szukających wyjazdu na ostatnią chwilę mamy też oferty Last Minute.

Najlepsze artykuły o Zanzibarze