Rozmowy w podróży

Azulejos - ceramiczny symbol Portugalii - wywiad z Izabelą Klementowską

Znawcy tematu zgodnie przyznają, że są znakiem rozpoznawczym Portugalii. Płytki azulejos, bo o nich mowa to cienkie płytki ceramiczne, pokryte błyszczącym i nieprzepuszczalnym szkliwem. Bywają kwadratowe, prostokątne a także owalne, wszystko zależy od fantazji ich twórców – ich powierzchnia może być jedno lub wielokolorowa, płaska lub z fakturą. Początkowo przedstawiały kolorowe, w przewadze niebieskie i żółte wzory i mozaiki geometryczne i roślinne, a na najstarszych portugalskich azulejos przeważają barwy zieleni, błękitu i żółcieni.
Z pewnością warto im poświęcić uwagę odwiedzając Portugalię, zresztą spotkać je można na każdym kroku. Jedni polecają, by koniecznie obejrzeć je w muzeum Muzeum Azulejos w Lizbonie (Museu Nacional do Azulejo), zlokalizowanym w dawnym Klasztorze Madre Deus, które prezentuje jedne z najwspanialszych wnętrz w całej Lizbonie oraz bogatą kolekcję kafli od XV wieku, aż do chwili obecnej. Inni twierdzą, że najlepszym miejscem by podziwiać azulejos są po prostu lizbońskie ulice i portugalskie miasteczka, gdzie znajdują się budynki wyłożone tymi ceramicznymi płytkami. Czym jest fenomen portugalskich płytek, które znaleźć można na większości pocztówek i przewodników z Portugalii, spytaliśmy panią Izabelę Klementowską, autorkę książki „Samotność Portugalczyka” (nominowanej do Nagrody im. Teresy Torańskiej).

Czy płytki azulejos są wszechobecne w Portugalii?

Można tak powiedzieć i pokusić się o sformułowanie, że dziś azulejos są niejako wizytówką Portugalii. Przechadzając się nawet po najmniejszych miejscowościach tego kraju zawsze natkniemy się na choćby jeden dom, bar, lub mur udekorowany płytkami w barwie nieba. Azulejos przywędrowały do Portugalii już w XIV wieku wraz z Maurami, podbijającymi wówczas Półwysep Iberyjski, dlatego zobaczymy je również u wschodnich sąsiadów Portugalczyków, w Hiszpanii. Są dwie teorie dotyczące pochodzenia nazwy. Jedna, że azulejo wywodzą się od arabskiego słowa azzelij (lub zalayja, al zulaco). Druga – od słowa azul oznaczającego kolor niebieski.

Jak pielęgnowana jest ta tradycja? Czy istniej płytki w nowoczesnych odsłonach?

Portugalczycy są bardzo dumni ze swoich tradycji, dlatego chwalą się również płytkami, których nie spotkamy w takiej ilości w żadnym innym kraju. Wystarczy zajrzeć do Museu Nacional do Azulejo, żeby przekonać się, jak bardzo są one ważne. Oczywiście liczą się nie tylko te, które umieszczono na budynkach, ulicach i murach setki lat temu, ale również bardziej współczesne. Portugalczycy starają się dbać o to, żeby tradycja mieszała się z nowoczesnością, dlatego np. w lizbońskim metrze zobaczymy mozaiki nawiązujące do sztuki nowoczesnej.

Jaka jest tematyka płytek azulejos?

Począwszy od motywów biblijnych, poprzez ukazanie historycznych postaci i ważnych dla Portugalii wydarzeń z wyprawami geograficznymi włącznie, po zwykłe scenki z życia codziennego Portugalczyków, jak np. piknik w parku czy uchwycony moment zakupu ryb na targu.

Czy lepiej oglądać je w muzeach czy na ulicach?

Myślę, że nie należy i nie ma sensu wartościować, gdzie lepiej je oglądać, ponieważ azulejos są wszędzie i wszędzie je zobaczymy, również na targach ze starociami, gdzie ludzie sprzedają nawet pojedyncze płytki pochodzące często sprzed kilku wieków. Jeżeli ktoś chce poznać historię płytek, to myślę, że warto by wybrał się do Museu Nacional do Azulejo – wówczas przekona się, jaką drogę przebyły od momentu pojawienia się ich w Portugalii. Ale przechadzając się po zdobionych azulejos wąskich uliczkach Lizbony, Porto czy innych miejscowości, poczuje dzięki nim ów specyficzny klimat portugalskich miast.

Gdzie można zobaczyć najpiękniejsze azulejos?

We wspomnianym już muzeum, ale również w Igreja de São Roque, Palácio Nacional de Queluz, Palácio dos Marqueses de Fronteira, São Vincente de Fora, Palácio Nacional de Sintra, Museu da Cidade, Igreja de Nossa Senhora da Madre de Deus oraz na poszczególnych liniach metra, z których polecałabym głównie Vermelha, czerwoną.

A jakie są ich najciekawsze przykłady?

Np. Panorama Lizbony pochodząca mniej więcej z okolic 1700 roku, czyli jeszcze sprzed trzęsienia ziemi w 1755 roku, które spustoszyło miasto, przedstawiająca widok na stolicę Portugalii z wszystkimi możliwymi detalami: pałace, wzgórza, kościoły, domy i uliczki. Całość ma ponad dwadzieścia metrów. W Pałacu w Sintrze poleciłabym kilka sal, każda z nich z innym motywem: Sala dos Cisnes wyłożona płytkami z motywem szachownicy, Tanque dos Cisnes z motywem kurzej łapki, Sala dos Leões – motyw winorośli.

Czy azulejos spełniają jedynie funkcję dekoracyjną czy użytkową?

I taką, i taką. Płytki chronią ściany domów przed wiatrem i wilgocią ciągnącymi od słonego oceanu. Wewnątrz budynków używa się ich tak, jak my używamy, czyli w łazienkach.



Dziękujemy za rozmowę.
Zdjęcie samolotu
Data Publikacji: 28.04.2020

Polecane wycieczki

zdjęcie-oferty
4.7/6  16 ocen
[object Object]
Wypoczynek • Portugalia: Algarve
zdjęcie-oferty
5.5/6  2 oceny
[object Object]
zdjęcie-oferty
6.0/6  1 ocena
[object Object]
zdjęcie-oferty
[object Object]
zdjęcie-oferty
5.4/6  9 ocen
[object Object]
Wypoczynek • Portugalia: Madera
zdjęcie-oferty
5.5/6  3 oceny
[object Object]
Wypoczynek • Portugalia: Madera
zdjęcie-oferty
5.0/6  43 oceny
[object Object]
Wypoczynek • Portugalia: Algarve
zdjęcie-oferty
5.4/6  18 ocen
[object Object]
Wypoczynek • Portugalia: Algarve
zdjęcie-oferty
5.3/6  4 oceny
[object Object]
Wypoczynek • Portugalia: Madera
zdjęcie-oferty
[object Object]
Wypoczynek • Portugalia: Madera
[object Object]

Podobne artykuły

krajobraz-kierunku
"Wszystkie wakacje możemy spędzać w Grecji" – wywiad z Robertem Gawlińskim Tyle jest atrakcyjnych miejsc na południu Europy, ale rodzina Gawlińskich od lat jeździ do Grecji. Od czego zaczęła się wasza miłość do tego kraju? To był przypadek, chociaż podobno w życiu nie ma przypadków. Grałem w zespole Wilki z Mikisem Cupasem, który urodził się i wychował w Polsce, ale z pochodzenia jest Grekiem i dobrze mówi po grecku. Mniej więcej dwanaście lat temu postanowiliśmy wspólnie wyjechać do Grecji na wakacje – razem z naszymi rodzinami.
krajobraz-kierunku
Zakynthos - w krainie mitologicznego Dardanosa Przed wizytą na greckim Zakynthos, gdzie na każdym kroku mówią do nas wieki, warto przygotować się nieco i zaczerpnąć informacji u źródeł. Aby dowiedzieć się czegoś więcej o historii Zante (jak brzmi historyczna nazwa wyspy), poprosiliśmy o komentarz pracowników muzeum historii Zakynthos oraz lokalnego departamentu turystyki.
krajobraz-kierunku
Rzymskie ślady w Dalmacji Coś magicznego musi być w Dalmacji, skoro już przed wiekami, w 305 roku naszej ery, najbardziej wpływowy człowiek na świecie, cesarz Dioklecjan, postanowił, że chce właśnie tam spędzić resztę życia. Ze wszystkich rzymskich prowincji wybrał właśnie tę okolicę, żeby wybudować dom i osiedlić się tam na stałe. W ten sposób zbudował fundamenty przyszłego Splitu i sprawił, że Dalmacja zaczęła chłonąć rzymskie wpływy i rzymską kulturę. W jego decyzji kryje się pewna tajemnica... O niej i o śladach Rzymian w Dalmacji rozmawiamy z dr hab. Krzysztofem Królczykiem z Zakładu Historii Społeczeństw Antycznych IH UAM.
krajobraz-kierunku
"W Brazylii nikt się nie spieszy" - wywiad z Darią - pilotką Rainbow Daria to wieloletnia pilotka i koordynatorka Rainbow. Skupia się przede wszystkim na pracy w Ameryce Południowej i Środkowej. Zapraszamy do lektury wywiadu i tego co ma do powiedzenia o wspaniałej Brazylii!