Wadi Rum (Jordania). Czy Dolina Księżycowa to najpiękniejsza pustynia na świecie?

Z czego słynie pustynia Wadi Rum?

W sercu Wadi Rum, tuż przy wejściu do Doliny Księżycowej, stoi Wadi Rum Visitor Center – punkt, gdzie spotykamy pustynię po raz pierwszy. Do rezerwatu prowadzą dwa oficjalne wejścia: południowe, w pobliżu Wadi Al-Yatm, oraz północne, które wykorzystują głównie turyści. To właśnie przy północnym wejściu zaczyna się większość wypraw: można uzyskać informacje o szlakach, wybrać wyprawę jeepem z lokalnym przewodnikiem, a nawet poznać historie Beduinów żyjących w tym niezwykłym miejscu.

Tradycyjne obozowiska, gościnność, kuchnia i muzyka robią głębokie wrażenie, a możliwość połączenia tego z nocowaniem w tzw. „bubble tents" pod gwiazdami pozwala niemal całkowicie zatracić się w klimacie pustyni. W rzeczywistości całe Wadi Rum Visitor Center to brama do dalszej podróży po krajobrazach Jordanii, które tak często porównywane są do Marsa.

Samo Wadi Rum stało się jeszcze bardziej popularne dzięki nagranym tutaj filmom – licznym dokumentom, reklamom i wielkim hollywoodzkim produkcjom. Krajobrazy Doliny Księżycowej nie potrzebują CGI.

Atrakcje Wadi Rum to przede wszystkim możliwość wspinaczki, trekkingu, jeep safari, jazdy na wielbłądach czy sandboardingu – zjazdy na desce po czerwonych wydmach to czysta adrenalina i jeden z ulubionych sportów odwiedzających. Warto zaznaczyć, że Wadi Rum to jedne z najlepszych terenów wspinaczkowych na Bliskim Wschodzie.

Zachody słońca w Wadi Rum są legendarne. Czerwone skały płoną w ostatnich promieniach dnia, piasek zmienia odcienie z pomarańczowego na głęboką czerwień i bordo. Najlepsze punkty widokowe znajdują się przy naturalnych łukach skalnych i na szczytach wydm – stamtąd pustynię widać w całej jej surowej okazałości.

I jeszcze jedno: Wadi Rum to rezerwat ciemnego nieba – miejsce, gdzie noc odzyskuje swoją pierwotną głębię, a gwiazdy lśnią z niezwykłą wyrazistością. To tu, z dala od świateł cywilizacji, można podziwiać nocne niebo w jego najczystszej formie, jakby rozpostarte specjalnie dla tych, którzy pragną dotknąć nieskończoności.

Jak powstała pustynia Wadi Rum?

Choć współcześnie kojarzona jest z kulturą Beduinów i filmowymi planami, to powstanie pustyni zaczęło się setki milionów lat temu, na długo przed pojawieniem się człowieka. Obszar zbudowany jest głównie z piaskowców i granitów datowanych nawet na ponad 500 milionów lat.

Początkowo teren pokrywały morza, które przez miliony lat nanosiły warstwy piasku i osadów. Pod wpływem nacisku i czasu osady te scementowały się, tworząc potężne masy skalne. Następnie zmiany tektoniczne – w tym powstanie Rowu Jordanu – spowodowały pęknięcia i wypiętrzenia skał, nadając pustyni charakterystyczny, surowy wygląd.

Przez kolejne epoki wiatr, woda i ogromne wahania temperatur rzeźbiły krajobraz, tworząc wąwozy, łuki skalne i monumentalne klify. Te naturalne procesy ukształtowały jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na Bliskim Wschodzie – pustynię, która wygląda jak fragment innej planety.

Człowiek również odcisnął tu swoje piętno. Już w starożytności wędrowały tędy karawany, a Nabatejczycy pozostawili na skałach inskrypcje i symbole. Przez ostatnie wieki pustynia była domem beduińskich plemion, które nadały jej nazwy i legendy.

Dziś Wadi Rum jest obszarem chronionym – wpisanym na listę UNESCO w 2011 roku – naturalnym pomnikiem ukazującym potęgę czasu oraz siły, które kształtowały Ziemię.

T.E. Lawrence, „Siedem filarów mądrości” i Wadi Rum

Postać T.E. Lawrence'a – znanego światu jako Lawrence z Arabii – jest nierozerwalnie związana z Wadi Rum i w dużej mierze przyczyniła się do stworzenia legendy tego miejsca. Brytyjski oficer, archeolog i pisarz podczas I wojny światowej odegrał kluczową rolę w arabskim powstaniu przeciwko Imperium Osmańskiemu, a sama pustynia Wadi Rum stała się jednym z jego najważniejszych punktów operacyjnych.

To tutaj Lawrence spędził wiele miesięcy u boku beduińskich plemion, ucząc się ich języka, zwyczajów i sztuki przetrwania na pustyni. Wadi Rum nie było dla niego jedynie strategicznym terytorium – stało się przestrzenią głębokich refleksji, prób charakteru i wewnętrznych zmagań. Surowość krajobrazu, ogrom przestrzeni i cisza pustyni znalazły później swoje odbicie w jego najsłynniejszym dziele literackim – „Siedmiu filarach mądrości”.

Książka ta, będąca jednocześnie pamiętnikiem, esejem filozoficznym i zapisem wojennych doświadczeń, wielokrotnie odwołuje się do pustyni Wadi Rum jako miejsca niemal mistycznego. Lawrence opisywał pustynię nie tylko jako scenerię działań militarnych, ale jako żywy byt – wymagający, bezlitosny, a zarazem oczyszczający. Podobno to Wadi Rum miała powstać koncepcja tytułowych „siedmiu filarów”, symbolizujących zarówno siłę arabskiego powstania, jak i duchowe fundamenty ludzkiego doświadczenia.

Do dziś w Wadi Rum można zobaczyć miejsca związane z Lawrence'em – m.in. Lawrence's Spring (Źródło Lawrence'a) czy ruiny domu, który tradycja przypisuje jego pobytowi. Choć część tych historii balansuje na granicy faktu i legendy, mieszanka prawdy, mitu i literatury sprawia, że Dolina Księżycowa działa na wyobraźnię tak silnie.

Dzięki Lawrence'owi Wadi Rum przestało być jedynie pustynią na mapie Bliskiego Wschodu. Stało się symbolem wolności, buntu, spotkania kultur i potęgi natury – miejscem, które do dziś inspiruje pisarzy, filmowców i podróżników szukających nie tylko pięknych krajobrazów, ale także głębszego sensu drogi.

Wadi Rum w filmach – pustynny plener Hollywood

Niepowtarzalny krajobraz sprawia, że pustynia Wadi Rum doskonale „gra” role miejsc odległych w czasie i przestrzeni. Dzięki temu z dużym powodzeniem wielokrotnie zastępowała na ekranie zarówno arabskie pustkowia sprzed wieku, jak i planety spoza Układu Słonecznego.

To właśnie tutaj realizowano zdjęcia m.in. do legendarnego „Lawrence'a z Arabii” – filmu, który uczynił pustynię ikoną kina i sprawił, że Lawrence z Arabii stał się nieodłączną częścią kultury popularnej. Produkcja na zawsze wpisała to miejsce w historię kina, a dekady później ta sama sceneria stała się tłem dla futurystycznych wizji w „Marsjaninie”, „Diunie”, a nawet wybranych produkcjach z serii „Gwiezdnych Wojen”. Filmowcy doceniają naturalną surowość, skalę przestrzeni i światło, które o różnych porach dnia nadaje krajobrazom zupełnie inny charakter.

Nie tylko Hollywood zauważyło potencjał tych terenów. BBC również wielokrotnie wykorzystywało pustynię w swoich filmach dokumentalnych i podróżniczych, pokazując zarówno surowe formacje skalne, jak i życie Beduinów. Produkcje BBC pozwalają odkryć to miejsce z perspektywy naukowej oraz przyrodniczej, odsłaniając fascynujące krajobrazy, historię i wyjątkową atmosferę, której nie da się uchwycić w tradycyjnym filmie fabularnym.

Przykładem takiego filmu BBC jest produkcja „The Face”, która pokazuje historię wspinaczki i pionierów tego sportu – Tony'ego Howarda i Di Taylora. Widzowie mają okazję zobaczyć surowe, pionowe ściany skalne oraz ogrom przestrzeni, które stały się jednym z najbardziej charakterystycznych symboli tego miejsca.

Poza produkcjami BBC, warto wspomnieć m.in. o „Desert of Wadi Rum” – odcinku serii podróżniczej prezentującym pustynię i jej petroglify, oraz „Nature Wonders: WADI RUM Jordan” – krótkim dokumencie przyrodniczym przybliżającym wyjątkową florę, faunę i kulturę regionu.

Dzięki obecności zarówno wielkich produkcji filmowych, jak i dokumentów BBC, Wadi Rum zyskało status jednej z najbardziej rozpoznawalnych pustyń świata – miejsca, gdzie natura sama tworzy gotową scenografię, niewymagającą niemal żadnych filmowych dekoracji, a granica między rzeczywistością a filmową wyobraźnią niemal całkowicie się zaciera.

Atrakcje Wadi Rum. Co warto zobaczyć i czego doświadczyć?

Pustynia Wadi Rum to nie jest miejsce, które się „zwiedza” – to przestrzeń, którą się przeżywa. Każdy kilometr pustyni odsłania nową historię zapisaną w skale i piasku, wydobywaną na wierzch przez światło. Tu natura gra pierwsze skrzypce, a człowiek staje się jedynie uważnym obserwatorem.

Naturalne łuki skalne – Um Fruth Rock (Mały Most) i Burdah Bridge

W sercu Wadi Rum stoją naturalne łuki skalne, które wyglądają, jakby ktoś wyrzeźbił je z kamienia specjalnie, by zachwycały każdego podróżnika. Um Fruth Rock, zwany Małym Mostem, to kamienna brama prowadząca w głąb pustynnej tajemnicy. Spacer pod nim, a jeszcze bardziej wspinaczka na jego szczyt, pozwala poczuć ogrom tej przestrzeni – piaskowe równiny rozciągają się aż po horyzont, a skała zdaje się pulsować historią milionów lat.

Jeszcze bardziej imponujący jest Burdah Bridge – największy łuk w Wadi Rum. Jego rozpiętość i wysokość robią wrażenie zarówno na turystach, jak i doświadczonych wspinaczach. Przejście pod nim czy wejście na szczyt daje poczucie bliskości natury i potęgi pustyni. Gdy słońce chyli się ku zachodowi, łuk rozświetla się ciepłymi tonami czerwieni i złota, a piasek wokół odbija światło, tworząc obraz, który zapiera dech w piersiach.

Te łuki nie są tylko formacjami skalnymi – są strażnikami czasu, świadkami wiatru, deszczu i tysiącleci, które ukształtowały pustynię. W ich cieniu człowiek czuje się zarówno mały, jak i częścią czegoś ogromnego, pięknego i nieuchwytnego.

Kanion Khazali z prehistorycznymi inskrypcjami Nabatejczyków

Kanion Khazali to jedno z najbardziej fascynujących miejsc w Wadi Rum. Wąska, piaskowcowa szczelina prowadzi przez monumentalne ściany skalne, które przez długi czas rzeźbiły wiatr i woda. Już samo wejście do kanionu przypomina podróż w czasie.

Sercem Khazali są prehistoryczne petroglify i inskrypcje Nabatejczyków, które zdobią ściany kanionu. Wyrzeźbione w kamieniu postacie ludzi i zwierząt, symbole i napisy stanowią niemal dotykalny most między dawną a współczesną kulturą. Stojąc przed nimi, trudno nie poczuć dreszczu historii – ślady dawnych wędrowców i karawan wciąż „żyją” w tym piaskowcu.

Czerwone wydmy, wąwozy i formacje skalne

Czerwone wydmy Wadi Rum rozciągają się niczym fale ognia, miękko falujące w rytmie wiatru. Ich intensywna barwa kontrastuje z monumentalnymi, piaskowcowymi klifami i wąwozami, tworząc zachwycający krajobraz.

Formacje skalne przybierają tu niesamowite kształty – niektóre wyglądają jak mosty zawieszone w przestrzeni, inne jak gigantyczne posągi strzegące równin. Nad pustynią dominują najwyższe szczyty Lewantu: Dżabal Umm ad Dami, Dżabal Ramm oraz Dżabal um Ishrin – monumentalne masywy, które wyznaczają horyzont i przypominają, że jesteś w sercu jednego z najbardziej dramatycznych krajobrazów Bliskiego Wschodu.

Światło wschodzącego lub zachodzącego słońca zamienia te krajobrazy w spektakl kolorów i cieni, który trudno zapomnieć – w takich momentach każdy detal przyciąga wzrok i pobudza wyobraźnię.

Dom Lawrence'a – ruiny na wzgórzu

Na wzgórzu w Wadi Rum znajdują się ruiny domu Lawrence'a z Arabii. Choć dziś zachowały się jedynie fragmenty kamiennych murów, miejsce to przyciąga turystów i miłośników historii, przypominając o roli Lawrence'a podczas arabskiego powstania przeciwko Imperium Osmańskiemu.

Z ruin roztacza się widok na piaskowe równiny i formacje skalne, co pozwala lepiej zrozumieć znaczenie tego terenu w jego operacjach. Odwiedzający mogą obejrzeć pozostałości budynku i zobaczyć panoramę otaczającej pustyni, która pozwala wyobrazić sobie życie i warunki, w jakich funkcjonował brytyjski oficer.

Przejażdżki jeepem 4x4 i wielbłądami

Jednym z najbardziej popularnych sposobów poznawania Wadi Rum są przejażdżki jeepem 4x4. Trasy prowadzą przez piaskowe równiny, wąwozy i wzdłuż monumentalnych formacji skalnych, pozwalając zobaczyć najbardziej malownicze zakątki pustyni w krótkim czasie. Jeepy umożliwiają dotarcie do trudno dostępnych miejsc, a doświadczony przewodnik przy okazji podzieli się ciekawostkami o historii, geologii i kulturze regionu.

Alternatywą dla jeepów są przejażdżki wielbłądami, które pozwalają poczuć pustynię w tradycyjny, historyczny sposób. Wielbłądy, od wieków używane przez Beduinów do transportu, umożliwiają spokojne odkrywanie wydm i wąwozów, pozwalając jednocześnie obserwować krajobraz z nieco wyższej perspektywy. Szczególnie popularne są przejażdżki o zachodzie słońca – to najlepszy moment, by doświadczyć magii pustyni, gdy czerwone skały płoną w ostatnich promieniach dnia.

Oba sposoby podróżowania oferują wyjątkowe doświadczenia: jeep dostarcza emocji i szybkości, a wielbłąd pozwala na spokojną, niemal medytacyjną wędrówkę. Często obie opcje łączy się w jednej wycieczce, co pozwala w pełni poczuć różnorodność krajobrazów pustyni.

Nocleg pod gwiazdami w obozach beduińskich

Noc w Wadi Rum to wyjątkowe doświadczenie – zwłaszcza w tradycyjnych obozach beduińskich. Obozy oferują zarówno proste namioty, jak i nowoczesne „bubble tents", w których przez przezroczyste kopuły można obserwować nocne niebo. Z dala od świateł miast gwiazdy błyszczą niezwykle jasno, tworząc spektakl, który trudno znaleźć w innych miejscach świata.

Podczas noclegu można również poznać kulturę Beduinów – skosztować lokalnej kuchni, posłuchać tradycyjnej muzyki i porozmawiać z mieszkańcami pustyni. Cisza i rozgwieżdżone niebo sprawiają, że noc pod namiotem staje się chwilą wytchnienia, refleksji i prawdziwego kontaktu z naturą.

Lot balonem nad pustynią

Lot balonem nad Wadi Rum to widowiskowy sposób na poznanie pustyni. Z góry widać bezkresność całego obszaru, co pozwala docenić jego ogrom i różnorodność krajobrazu.

Loty odbywają się zazwyczaj o wschodzie słońca – to magiczny moment, kiedy pustynia budzi się do życia, a światło nadaje jej ciepłe, złociste barwy. Widoczność jest też wtedy najlepsza. To bezpieczna forma zwiedzania, dostępna zarówno dla początkujących, jak i dla osób szukających spokojnej, panoramicznej wycieczki.

Wadi Rum na liście UNESCO – dlaczego pustynia się tam znalazła?

Wadi Rum trafiła na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2011 roku nie dlatego, że jest „ładna”, lecz dlatego, że jest prawdziwa. To pustynia, która nie udaje niczego – pokazuje Ziemię taką, jaką kształtowały ją miliony lat.

Ten krajobraz to otwarta księga geologii: potężne ściany z piaskowca, naturalne mosty i bezkresne równiny, które opowiadają historię planety starszą niż człowiek. A jednak człowiek odcisnął tu swój ślad w sposób subtelny i pełen szacunku. Rysunki naskalne, napisy Nabatejczyków i ścieżki dawnych karawan nie zakłócają pustyni – one z nią po prostu współistnieją.

UNESCO dostrzegło w Wadi Rum coś wyjątkowego: rzadką równowagę między naturą a kulturą. To miejsce, gdzie krajobraz nie został ujarzmiony, a ludzie nauczyli się w nim żyć, słuchać go i rozumieć. Beduini nie zmienili pustyni – to pustynia ukształtowała ich.

Pustynia jest więc dziedzictwem nie tylko Jordanii, ale całej ludzkości. Przypomina, że są jeszcze na świecie przestrzenie, gdzie czas płynie wolniej, a cisza ma swoją wagę. I właśnie za tę ciszę, autentyczność i nieprzemijające piękno Wadi Rum zasłużyła na miejsce wśród najcenniejszych miejsc na Ziemi.

Fauna i flora w Wadi Rum

Choć Wadi Rum jest obszarem pustynnym o bardzo surowym klimacie, występuje tu zaskakująco duża różnorodność roślin i zwierząt, przystosowanych do życia w warunkach wysokich temperatur i ograniczonej ilości wody.

Flora Wadi Rum składa się głównie z roślin odpornych na suszę. Najczęściej spotykane są akacje, niskie krzewy pustynne, trawy oraz rośliny jednoroczne, które pojawiają się po opadach deszczu. Wiele gatunków posiada głęboki system korzeniowy, małe liście lub woskową powierzchnię, co ogranicza utratę wody. Roślinność koncentruje się głównie w dolinach, przy skałach oraz w miejscach, gdzie okresowo gromadzi się wilgoć.

Fauna obejmuje zarówno ssaki, gady, jak i ptaki. Spotkać tu można m.in. lisy pustynne, szakale, gryzonie oraz koziorożca nubijskiego, który zamieszkuje skaliste zbocza. Wśród gadów występują jaszczurki i węże, dobrze maskujące się w pustynnym otoczeniu. Charakterystycznym elementem są również ptaki drapieżne, takie jak orły i sępy, a także mniejsze gatunki ptaków przystosowane do życia na pustyni.

Zwierzęta w Wadi Rum prowadzą głównie nocny lub zmierzchowy tryb życia, co pozwala im unikać ekstremalnych temperatur. Cały ekosystem funkcjonuje w oparciu o rzadkie opady deszczu i naturalne cykle pustynne, tworząc stabilne, choć bardzo delikatne środowisko przyrodnicze.

W 2009 roku do Wadi Rum powrócił oryks arabski – po niemal 80 latach nieobecności. W ramach programu ochrony przyrody wypuszczono 20 osobników, przywracając ten gatunek naturalnemu środowisku. To jeden z symboli sukcesu ochrony przyrody w regionie.

Fauna i flora stanowią ważny element ochrony przyrodniczej tego obszaru i są jednym z powodów, dla których pustynia objęta jest statusem obszaru chronionego.

Wadi Rum – ciekawostki

Choć Wadi Rum kojarzy się dziś głównie z monumentalnymi krajobrazami pustynnymi i filmowymi plenerami, dolina ta kryje wiele interesujących faktów związanych z geografią, historią oraz współczesnym wykorzystaniem tego obszaru. Jej znaczenie zmieniało się na przestrzeni wieków – od ważnego punktu na szlakach handlowych po jeden z najcenniejszych rezerwatów przyrody Jordanii.

• Starożytne źródła historyczne – prawdopodobnie po raz pierwszy nazwę Wadi Rum zapisał rzymski historyk Ptolemeusz, który określił ją mianem Aramoa. Wskazywał przy tym na powiązania doliny z nabatejskimi ośrodkami handlowymi, takimi jak Petra i Ayla.

• Ukryte zasoby wodne – mimo pustynnego charakteru dolina obfituje w wody gruntowe. Świadczy o tym basen Disi – ogromny zbiornik wody pitnej położony około 500 metrów pod powierzchnią ziemi, z którego rocznie pobiera się około 90 mln m³ wody dla Ammanu i Akaby.

• Każda skała ma swoją nazwę – wiele formacji skalnych posiada lokalne, beduińskie nazwy odnoszące się do kształtów, legend lub wydarzeń. Często nie znajdziesz ich na mapach, ale usłyszysz je od przewodników.

• Idealne miejsce do testowania ciszy – akustyka Wadi Rum jest wyjątkowa. W wielu miejscach panuje niemal absolutna cisza, przerywana jedynie wiatrem. To jeden z powodów, dla których pustynia bywa wykorzystywana do badań nad percepcją dźwięku i izolacją sensoryczną.

• Naturalne „lodówki” w skale – w cieniu głębokich szczelin i jaskiń temperatura potrafi być nawet kilkanaście stopni niższa niż na otwartej pustyni. Beduini od pokoleń przechowywali tam wodę i żywność.

• Kolor piasku zmienia się w ciągu dnia – piasek nie jest jednolicie czerwony. O świcie przybiera chłodne, niemal fioletowe odcienie, w południe staje się jasnopomarańczowy, a o zachodzie słońca wpada w głęboką czerwień i bordo.

• Skały, które „śpiewają” – w niektórych miejscach, przy silniejszym wietrze, piasek przesuwający się po skałach wydaje charakterystyczne, niskie dźwięki. Beduini nazywają to „głosem pustyni".

• Rozwój turystyki – turystyka w Wadi Rum zaczęła intensywnie rozwijać się w latach 80. XX wieku, gdy brytyjska grupa wspinaczkowa uzyskała zgodę na eksplorację skał. Opublikowana później książka opisująca walory regionu przyczyniła się do jego światowej popularności.

• Internet ma ograniczony zasięg – Wi-Fi bywa dostępne tylko w niektórych campach. To doskonała okazja, by na chwilę odciąć się od świata i naprawdę doświadczyć ciszy pustyni.

Dlaczego warto zobaczyć Wadi Rum na własne oczy?

Wadi Rum to jedno z tych miejsc, których nie da się w pełni oddać ani słowami, ani na zdjęciach. Dopiero przebywając pośród monumentalnych formacji skalnych i bezkresnych pustynnych przestrzeni, można naprawdę poczuć wyjątkowy charakter tego miejsca.

Cisza pustyni, ogrom otwartej przestrzeni i gra światła na czerwonym piasku sprawiają, że łatwo wyobrazić sobie życie dawnych karawan, Beduinów i wędrowców, którzy od wieków przemierzali ten teren. Skala krajobrazu, surowe piękno natury oraz świadomość, że został on ukształtowany przez miliony lat, budzą podziw i respekt wobec potęgi przyrody.

Wizyta w Wadi Rum to nie tylko zwiedzanie pustyni, ale także głębokie doświadczenie, które pozwala na chwilę oderwać się od codzienności i poczuć niemal jak na innej planecie.

Wadi Rum i inne atrakcje Jordanii odkryjesz z Rainbow!

Czerwone skały płonące w ostatnich promieniach słońca, nocleg w obozie beduińskim pod najczystszym niebem, jakie kiedykolwiek widziałeś, przejażdżka jeepem przez księżycowy krajobraz – Wadi Rum to Jordania w jej najbardziej surowej i zachwycającej formie. Pustynia znajduje się zaledwie 70 km od Akaby i 250 km od Ammanu, co czyni ją idealnym punktem zarówno wycieczek objazdowych, jak i fakultatywnych wypraw z nadmorskiego kurortu.

Wycieczki objazdowe po Jordanii z Rainbow łączą najważniejsze atrakcje kraju – od starożytnej Petry, jednego z nowych cudów świata, przez doskonale zachowane ruiny rzymskiego Dżerasz i biblijną górę Nebo, aż po relaks nad Morzem Martwym. Wadi Rum odwiedzasz z przewodnikiem, który zna każdą skałę i legendę – to on pokaże Ci miejsca, których nie znajdziesz w przewodnikach.

Dla tych, którzy wolą spokojniejszy wypoczynek, oferujemy wakacje w Akabie nad Morzem Czerwonym z możliwością fakultatywnych wyjazdów do Wadi Rum i Petry. Niezależnie od tego, czy szukasz przygody, historii czy słońca, wakacje w Jordanii pozwolą Ci odkryć autentyczny i zaskakujący wymiar Bliskiego Wschodu. Nie czekaj, zarezerwuj swoją wycieczkę jeszcze dziś!