< WSTECZ
R.pl > Blog > Inne > Poznaj historię Gambii

Poznaj historię Gambii

Skrócony opis

Najmniejszy afrykański kraj jakim jest Gambia może pochwalić się historią, o której wzmianki sięgają piątego wieku p.n.e. Wtedy to odwiedził ją kartagiński żeglarz Hannon, który odbył wyprawę wzdłuż wybrzeży Afryki Zachodniej i w relacji ze swej podróży po raz pierwszy opisał Gambię – opis dotrwał do naszych czasów, choć tylko w greckim przekładzie. Hannon wrócił podobno triumfalnie do Kartaginy rydwanem ciągniętym przez sześć lwów z bogatym ładunkiem kości słoniowej, afrykańskiej broni i egzotycznych zwierząt. Zapłacił za to życiem, gdyż mieszkańcy miasta uznali, że człowiek, którego słuchają dzikie zwierzęta, jest niebezpieczny. Gambia tymczasem mogła przez kolejne wieki żyć nadal swoim życiem z dala od Europy. Kolejne relacje dotyczą dopiero IX i X wieku naszej ery, gdy o Gambii opowiadali arabscy handlarze podróżujący przez Saharę z niewolnikami, złotem i kością słoniową.

Sekcja 1

Przeklęte położenie


Położenie nad oceanem oraz żeglowna rzeka płynąca w głąb terytorium Afryki stało się dla Gambii przekleństwem. Pierwszymi osadnikami w tym regionie były handlujące ludy plemiona Mandinga, które rozpowszechniły na tych terenach Islam. Gambia stanowiła łakomy kąsek dla sąsiadów, na przestrzeni wieków była część Ghany i Songhaj, średniowiecznego państwa istniejącego do XVI wieku, a także częścią terytorium Mali.

Mroczny okres w historii tego Państwa zapanował jednak wtedy, gdy terenami i mieszkańcami zainteresowali się Europejczycy. Ich obecność nie zwiastowała niczego dobrego. Pierwszym nowożytnym Europejczykiem, który dotarł do ujścia rzeki Gambia, był już w 1455 roku włoski żeglarz w służbie portugalskiej, A. Ca’da Mosto. Z nim przybyli inni Portugalczycy. Portugalia szybko rozwinęła morskie szlaki handlowe i przejęła kontrolę nad handlem, traktując Gambię jako punkt przeładunkowy i świetny punkt wylotowy do handlu z Europą. Portugalczycy sprowadzili ze sobą bawełnę i orzeszki ziemne, wywozili natomiast masowo złoto, kość słoniową i ludzi. W kolejnych wiekach o kontrolę nad ujściem rzeki Gambii współzawodniczyć mieli Portugalczycy, Hiszpanie i Holendrzy, a później Anglicy i Francuzi.

Kunta Kinte


Czarną kartę historii Gambii stanowi niewolnictwo. Przez cztery wieki z tych terenów wywieziono do Europy i Ameryki prawie trzy miliony ludzi – a z całego kontynentu porwano ich dwanaście milionów. To właśnie z Gambii pochodził najsłynniejszy dzięki książce Alexa Haleya i filmowi „Korzenie” niewolnik – legendarny Kunta Kinte. Porwany za młodu i wysłany w kajdanach na plantację bawełny w Wirginii, w rzeczywistości najprawdopodobniej nigdy nie istniał, jednak jego postać zadomowiła się w lokalnej kulturze Gambii tak, jak w naszej Janosik. Dopiero w 1807 roku Imperium Brytyjskie zakazało procederu niewolnictwa.

Brytyjskie rządy


W 1581 roku kolejne mocarstwo kolonialne, czyli Wielka Brytania odkupiła prawa handlowe do terenów dzisiejszej Gambii od Portugalczyków. W drugiej połowie siedemnastego wieku pojawili się na pewien czas Francuzi i rozpoczęła się wieloletnia walka o wpływy handlowe pomiędzy mocarstwami, którą w 1783 roku wygrali Brytyjczycy i to oni przejęli wszystkie prawa do handlu na strategicznej rzece Gambii. Wtedy to tytoń i proch strzelniczy sprzedawano za złoto, kość słoniową i niewolników. Przez dwieście lat Gambia była kolonią brytyjską. (W latach 1651 – 1661 część terenów obecnej Gambii była nawet kolonią Księstwa Kurlandii, ówczesnego lenna I Rzeczypospolitej – ziemie u ujścia rzeki Gambii kupił bowiem kurlandzki książę Jakub Kettler.)

W 1807 roku Brytyjczycy proklamowali Gambię kolonią i założyli nowe miasto (Bathurst, dzisiejszą stolicę, Bandżul). Stopniowo, dławiąc opór Afrykanów, Brytyjczycy opanowywali tereny wzdłuż rzeki i wyspy w jej ujściu, przejmując strefy wpływów. Gambia pozostawała również pod zarządem gubernatora Sierra Leone, ale w 1888 roku ostatecznie otrzymała status odrębnej kolonii brytyjskiej.

Wolność


Po drugiej wojnie światowej kraje afrykańskie odzyskiwały wolność – Gambia stała się krajem niepodległym 18 lutego 1965 roku. Początkowo była monarchią konstytucyjną, a kwietniu 1970 roku przywódca największej partii kraju Dawda Kairaba Jawara proklamował powstanie republiki i został jej prezydentem. W lipcu 1981 roku doszło do pierwszego, nieudanego zamachu stanu. Na czele buntowników stanął Kukoi Samba Sanyang, który korzystając z nieobecności prezydenta Jawara (bawiącego na weselu księcia Karola z Dianą) przejął na pewien czas kontrolę nad krajem. Jawara wrócił do władzy, a zamach ułatwił zbliżenie Gambii i Senegalu. Gambia, otoczona z trzech stron przez senegalskie terytorium, była poniekąd skazana na swojego jedynego sąsiada. W wyniku wydarzeń z 1981 roku, doszło do powstania Senegambii.



Senegambia


Termin Senegambia pojawił się już w czasach kolonialnych, gdy Anglicy i Francuzi mocowali się o jak największe wpływy w tej części Afryki. Pierwszą próbę unifikacji, podjętą przez Europejczyków, była Senegambia brytyjska. Anglicy, którzy przejęli w 1758 roku główne ośrodki handlowe należące do Francji, utworzyli Senegambię. Rozpoczęły się konflikty pomiędzy mocarstwami, którym kres położył dopiero pokój wersalski z 1783 roku – Gambia przypadła wtedy w udziale Brytyjczykom, obszar dzisiejszego Senegalu, Francuzom. Ten podział utrwaliło porozumienie z 1889 roku. A ponieważ podział kolonialny przekładał się na granice współczesnych krajów Afryki, dało ono początek dwóm nowym państwom. Gdy Senegal ogłosił niepodległość w 1960 roku, pięć lat później, w jego ślady poszła Gambia.

W Senegalu i w Gambii mieszkały podobne grupy etniczne, stąd wiele ich problemów zazębiało się, podobnie działo się w sprawach handlowych. Odżył więc pomysł unii, o którym mówiono już w latach 60-tych. Tym bardziej, że więcej łączyło Gambię z Senegalem niż dzieliło. 1 lutego 1982 roku powstała Senegambia, na czele której stanął prezydent Senegalu, a prezydent Gambii został wiceprezydentem Senegambii. W parlamencie konfederacji 30% stanowili Gambijczycy, a 70% Senegalczycy. Żywot tej unii był jednak krótki (chociaż i tak trwała najdłużej spośród wszystkich unii państw w Afryce). Nie doszło też do pełnego zjednoczenia – Gambijczycy obawiali się wchłonięcia przez znacznie większy Senegal. Koniec konfederacji nastąpił 30 września 1989 roku.



Współczesność


Jawara pozostał prezydentem Gambii do czasu drugiego wojskowego zamachu stanu w 1994 roku. Nową głową państwa został wtedy Yahya Jammeh, który ogłosił plan przemian demokratycznych w kraju. Mimo że ma dość silne lokalne partie opozycyjne, Gambia jest teraz jednym ze spokojniejszych państw Afryki, z, wielopartyjną republiką z jednoizbowym parlamentem, w której konstytucja gwarantuje obowiązek ochrony praw człowieka.

Ocena artykułu

Ten artykuł nie został jeszcze oceniony
Dziękujemy za wystawienie opinii!

Komentarze

Brak komentarzy.

Polecane wycieczki

Zobacz inne wpisy

Najważniejsze atrakcje Gambii. Co warto zobaczyć na uśmiechniętym wybrzeżu Afryki?

Gambia to wymarzony kierunek dla wszystkich tych, którzy chcieliby poczuć klimat czarnej Afryki, ale nigdy dotąd nie byli jeszcze na tym kontynencie. Kraj jest niewielki, bezpieczny i otwarty na turystów. Jednocześnie koncentruje się tam wszystko to, co najbardziej fascynujące w Afryce. Najważniejsze atrakcje Gambii znajdują się na wybrzeżu – mieści się tam zarówno stolica kraju Bandżul, jak i tłumnie odwiedzana przez turystów wyspa Kunta Kinte. Warto jednak zapuścić się w głąb kraju, gdzie czeka na nas dzika przyroda i niezwykle mili i uczynni ludzie, dzięki którym Gambia zyskała miano uśmiechniętego wybrzeża Afryki.

Gambia – ptasi raj. Wywiad z Jackiem Karczewskim, prezesem Stowarzyszenia Ptaki Polskie

Dorzecze rzeki Gambii to raj dla ornitologów. Ptaki spotyka się tam dosłownie wszędzie i nawet nie będąc znawcą, można zachwycać się ich bogactwem i ciągłą obecnością. Ich podobizny widnieją na banknotach, na budynkach, a nawet na etykietach lokalnego piwa. Wiele hoteli oferuje swoim gościom specjalne punkty obserwacji ptaków (np. hotel Sunset Beach w Kotu), bardziej wnikliwi mogą wybrać się na specjalne wyprawy z przewodnikiem, na przykład odnogami rzeki Gambii, gdzie wśród mangrowców i lasów galeriowych mogą z bliska przyjrzeć się wielu gatunkom. Uzbrojeni w lornetkę i cierpliwość możemy obserwować wspaniałe okazy. Rozmawiamy o tym z panem Jackiem Karczewskim, prezesem fundacji Ptaki Polskie.

Najważniejsze atrakcje Gambii – poznaj je wszystkie

Jeśli Egipt i Tunezja, wraz z ich bogatą infrastrukturą turystyczną i ofertą all-inclusive już zdążyły Ci się nieco znudzić i szukasz alternatywnego kierunku na egzotyczne wakacje, ale jeszcze nie jesteś gotowy na prawdziwą afrykańską przygodę w dżungli, to idealnym wyborem będzie Gambia.

Gambia: co warto wiedzieć przed podróżą?

Gambia to najmniejsze pod względem powierzchni państwo kontynentalnej Afryki, oferujące jednak moc atrakcji dla wszystkich odwiedzających. Dowiedz się więcej o „uśmiechniętym wybrzeżu Afryki” czytając blog Rainbow!

Sprawdź kierunki powiązane z tym artykułem:

Gambia
Twoja wersja przeglądarki nie jest wspierana.