Położony u podnóża gór Bucegi w miasteczku Sinaia, około 124 km na północ od Bukaresztu, zamek Peles to jeden z najpiękniejszych zabytków Rumunii. Bajkowa rezydencja wybudowana pod koniec XIX wieku dla rumuńskiej rodziny królewskiej dziś jest siedzibą Muzeum Narodowego, którego komnaty skrywają ponad 60 tysięcy eksponatów – od militariów przez wyroby ze srebra i złota po misternie zdobione witraże.
Z jednej strony strzeliste wieże, bogato zdobione fasady i położenie wśród karpackich szczytów sprawiają, że zwiedzając Peles, łatwo odnieść wrażenie, że zostało się przeniesionym do baśniowej krainy. Z drugiej strony zamek otacza ponura sława siedziby strasznego hrabiego Drakuli. A jaka jest prawda? W tym artykule poznasz prawdziwą historię zamku Peles i odkryjesz skrywane w nim tajemnice.
W tym artykule przeczytasz o:
- Czy zamek Peles to zamek Drakuli?
- Król Karol I i ród Hohenzollernów – jak powstał zamek Peles?
- Pierwszy europejski zamek z prądem, ogrzewaniem i salą kinową
- Zwiedzanie pałacu Peles. Odkryj wnętrza opowiadające niesamowite historie
- Zamek Pelișor – secesyjna rezydencja królowej Marii w sąsiedztwie Peles
- Czego nie wiedzieliście o zamku Peles? Ciekawostki
- Zamek Peles, Karpaty i inne atrakcje Rumunii odkryjesz z Rainbow!
Czy zamek Peles to zamek Drakuli?
Zamek Peles często utożsamiany jest z rezydencją najsłynniejszego wampira na świecie – hrabiego Drakuli. W rzeczywistości jednak ta XIX-wieczna królewska rezydencja nie ma nic wspólnego z literacką postacią stworzoną przez Brama Stokera ani z będącym dla niej inspiracją wojowniczym Władem III Palownikiem, hospodarem wołoskim z XV wieku. Ta częsta pomyłka jest wypadkową fantastycznego i bajkowego wyglądu zamku oraz działającego na wyobraźnię położenia w Transylwanii.
Za „prawdziwą” siedzibę hrabiego Drakuli uchodzi zamek Bran, który za sprawą rosnącej turystycznej legendy oraz licznych ekranizacji powieści Stokera stał się ikoną popkultury i wizytówką Transylwanii. Historyczny Wład Palownik nigdy jednak w nim nie mieszkał. Hospodar wołoski znany jako Dracula, czyli „syn diabła” lub „syn smoka”, urodził się w Sighișoarze, a jego siedzibą był zamek Poenari.
Król Karol I i ród Hohenzollernów – jak powstał zamek Peles?
Historia zamku Peles jest silnie powiązana z przełomowymi momentami w dziejach całego kraju. Jeden z najważniejszych zabytków Rumunii powstał na polecenie króla Karola I z bocznej linii rodu Hohenzollernów – jednej z najpotężniejszych rodzin ówczesnej Europy.
W 1859 roku Aleksander Jan Cuza, po złączeniu Mołdawii i Wołoszczyzny, stworzył pod swoimi rządami pierwszy organizm państwowy zwany Rumunią. W 1866 roku Cuza został obalony i wygnany z kraju, a Karol, przy wsparciu cesarza Francji Napoleona III, został wybrany przez większość elit rumuńskich na księcia Rumunii. Do kraju przybył pierwszy raz jeszcze w sierpniu tego roku i właśnie wtedy zachwycił się pięknem regionu Sinaii. Wówczas znajdowała się tam jedynie mała górska wioska. W tym ustronnym i malowniczym miejscu Karol postanowił zbudować swoją rezydencję, która miała przyćmić wszystkie pałace w Europie, łącznie z jego rodowym zamkiem Sigmaringen.
W 1872 roku władca zakupił 1000 akrów ziemi, a w następnym roku ruszyła budowa pałacu sfinansowana z prywatnych pieniędzy księcia. Pracą 300 robotników kierowali architekci Johannes Schultz, który stworzył projekt zamku alpejskiego łączącego różne style zamków europejskich, oraz Carol Benesch i Karel Liman. W 1875 roku położono kamień węgielny pod zamek - zakopano pod nim kilkadziesiąt złotych monet o nominale 20 lejów, pierwszych rumuńskich monet z wizerunkiem nowego władcy. Oficjalne otwarcie zamku Peles miało miejsce w 1883 roku, dwa lata po koronacji Karola I na króla Rumunii, który uczynił z pałacu letnią rezydencję królewską.
Król Karol I stale upiększał swoją rezydencję. Przez liczne rozbudowy zamek uzyskał swój ostateczny kształt dopiero w 1914 roku. Budowa pałacu posiadającego aż 160 komnat i 30 łazienek kosztowała ponad 16 milionów lei w złocie, co dzisiaj odpowiada wartości około 120 milionów dolarów.
Pierwszy europejski zamek z prądem, ogrzewaniem i salą kinową
Mogłoby się zdawać, że zamek w XIX wieku to już przeżytek. Zdecydowanie nie można było tego powiedzieć o zamku Peles, który robił niesamowite wrażenie nie tylko swoim wyglądem, ale także wyposażeniem i zastosowaniem licznych nowinek technologicznych. W 1884 roku zamek posiadał własny generator prądu, a dzięki zbudowanej trzy lata później własnej elektrowni Peles stał się pierwszym w pełni zelektryfikowanym zamkiem w Europie.
Zamek został również wyposażony w system ogrzewania centralnego, który zaprojektował polski inżynier i wynalazca Franciszek Rychnowski. Za jego pracę król Karol I nagrodził Polaka złotym medalem zasługi Serviciu Credinciosu I klasy.
Zamek wyposażono w system wind, w sali reprezentacyjnej znajduje się ruchomy szklany sufit napędzany silnikiem elektrycznym, a w 1906 roku do użytku oddano pierwszą w całej Rumunii salę kinową. Peles był prawdziwą skarbnicą ówczesnych zdobyczy techniki!
Zwiedzanie pałacu Peles. Odkryj wnętrza opowiadające niesamowite historie
Komnaty zamku Peles zachwycają rozmachem i różnorodnością. Znajdziemy tu zarówno sale reprezentujące odmienne style pałacowych wnętrz, jak i bogatą kolekcję militariów, witraży i wiele innych zachwycających eksponatów. Każda z pałacowych komnat opowiada inną historię, a wspólnie tworzą niezwykłe świadectwo dziejów jednego z najważniejszych zabytków Rumunii oraz jego mieszkańców. Udostępnione zwiedzającym komnaty obejmują parter, pierwsze piętro oraz drugie piętro. Oto najciekawsze pomieszczenia, jakie można zobaczyć w jednym z najbardziej malowniczych zamków w Rumunii.
Sala Reprezentacyjna z przesuwnym dachem i witrażami
Jedną z najbardziej imponujących komnat jest tzw. Sala Reprezentacyjna, która zachwyca drewnianą boazerią z orzecha europejskiego i kunsztownymi płaskorzeźbami. Największą atrakcją sali jest jednak ozdobiony witrażami ruchomy, szklany sufit napędzany przez silnik elektryczny. W pełni ukończony w 1911 roku sufit pozwalał gościom pałacu cieszyć się widokiem gwiaździstego nieba w ciepłe letnie noce. W sali znajduje się również Galeria Przodków, czyli kolekcja obrazów zamówionych przez króla Karola, przedstawiających przodków dynastii Hohenzollernów.
Sala Mauretańska, Sala Florentyńska i inne style pałacowych wnętrz
W Peles możemy podziwiać wiele różnych stylów architektonicznych pochodzących z różnych części świata i różnych epok. W Sali Mauretańskiej autorstwa architekta Charlesa Lecomte du Noüy można podziwiać wystrój w stylu hiszpańsko-mauretańskim, z fontanną wykonaną z marmuru kararyjskiego, będącą kopią dzieła z Kairu. Z kolei Sala Florentyńska zachwyca rzeźbionym, złoconym sufitem z drewna lipowego, dużymi żyrandolami i dekoracjami w stylu włoskiego neorenesansu.
Ponadto w pałacu znajdziemy Salon Turecki z kolekcją tureckich i perskich naczyń, w Sali Muzycznej meble będące darem maharadży Kapurthali, a w Sali Teatralnej lożę udekorowaną w stylu Ludwika XIV. Jadalnia została wyposażona w rustykalne meble bretońskie z XVIII wieku.
Godny uwagi jest również Apartament Cesarski, zbudowany specjalnie dla cesarza Austro-Węgier Franciszka Józefa I. Wystawny pokój urządzono w stylu austriackiego baroku z czasów cesarzowej Marii Teresy.
Kolekcja broni i zbroi – ponad 4000 eksponatów od XIV do XIX wieku
Miłośnicy dawnych militariów i sprzętu myśliwskiego nie zawiodą się wizytą w zamku Peles. Jego mury skrywają aż 4000 eksponatów pochodzących z okresu od XIV do XIX wieku, od broni dworskiej i paradnej po broń wojskową i myśliwską, co czyni ją jedną z najwspanialszych tego typu kolekcji w Europie.
W zbrojowniach oraz innych salach znajdziemy kunsztownie wykonaną broń czarnoprochową, jak pistolety, muszkiety i strzelby z niemieckich warsztatów, broń białą w postaci rapierów, mieczy, szabli i toporów, ponadto łuki, kusze, szeroki wachlarz broni drzewcowej, jak glewie, halabardy i lance z Niemiec, Austrii, Włoch, Hiszpanii, Francji, Polski i Węgier.
Kolekcja obejmuje również broń pochodzącą z krajów takich jak Indie, Persja oraz Imperium Osmańskie. Wśród eksponatów znajdują się wschodnie kolczugi, hełmy, sejmitary, jatagany, sztylety, rusznice, lance, tarcze i wiele innych. Wiele okazów jest wykonanych ze złota i srebra oraz inkrustowanych kamieniami szlachetnymi.
Do najcenniejszych eksponatów kolekcji należą miecz katowski z XVI wieku przeznaczony wyłącznie dla szlachty, norymberska zbroja płytowa z XVI-XVII wieku oraz kompletna maksymiliańska zbroja konna i rycerska. W zbrojowni nie zabrakło także polskiego akcentu – wśród eksponatów możemy podziwiać skrzydlaty szyszak husarski z pierwszej połowy XVII wieku.
800 witraży, rzeźby z Murano i kolekcja zegarów
W pałacu znajduje się ponad 800 witraży, z których część sprowadzono ze Szwajcarii i Niemiec. Barwne kompozycje nie pełnią wyłącznie funkcji dekoracyjnej – wpuszczają do środka miękkie, wielokolorowe światło, które zmienia się w zależności od pory dnia.
Jednym z symboli zamku są także dekoracje wykonane z luksusowego szkła z Murano – weneckich wysp, które od wieków słyną z ręcznie wyrabianego szkła artystycznego i wyjątkowo skomplikowanych technik zdobniczych. Weneckie lustra, żyrandole i naczynia są emaliowane, złocone i grawerowane. Wizyta w Peles to wspaniała okazja, by zobaczyć światowej sławy kunszt rzemieślników z Murano, których mistrzostwo oraz innowacyjność w produkcji artystycznego szkła sięga XIII wieku.
W zamku można też zobaczyć imponującą kolekcję ponad pięćdziesięciu zegarów, rozsianych po reprezentacyjnych komnatach, bibliotekach i prywatnych apartamentach. Większość z nich została zakupiona przez samego Karola I, który słynął z punktualności.
Kolekcja obejmuje szeroką gamę modeli, od zegarów wahadłowych po zegary kartelowe, miniaturowe, kominkowe i stołowe, a także kilka budzików i zegarków kieszonkowych. Eksponaty pochodzą z okresu od XVIII do XX wieku, a większość z nich pochodzi z końca XIX wieku. Większość egzemplarzy reprezentuje niemiecki i włoski renesans, niemiecki barok, rokoko oraz neoklasycyzm i secesję.
Zamek Pelișor – secesyjna rezydencja królowej Marii w sąsiedztwie Peles
Częścią kompleksu zamku Peles jest zamek Pelișor. Zbudowany w latach 1899-1902 przez czeskiego architekta Karla Limana w stylu Art Nouveau i ozdobiony przez wiedeńskiego artystę Bernharda Ludwiga, służył jako rezydencja następców tronu Ferdynanda i Marii Koburg. W porównaniu do zamku Peles Pelișor był znacznie mniejszym pałacem, posiadającym „tylko" 99 pomieszczeń.
Pałac został urządzony według wizji artystycznej samej królowej Marii. Silna osobowość i charakter władczyni odczuwalny jest przede wszystkim w Złotym Pokoju, który został udekorowany zgodnie z planami i rysunkami wykonanymi przez Marię. Pełne przepychu pomieszczenie inspirowane stylem celtyckim oraz bizantyjskim zdobią złocone meble z drewna figowego. Ściany porastają liście ostu, a na suficie znajduje się świetlik w kształcie celtyckiego krzyża.
Pałac Pelișor przechowuje cenną kolekcję sztuki dekoracyjnej z okresu secesji, obejmującą dzieła takich artystów jak Émile Gallé, bracia Daum, J. Hoffmann, Louis C. Tiffany, Gurschner i inni.
Czego nie wiedzieliście o zamku Peles? Ciekawostki
Historia zamku skrywa jeszcze kilka faktów, które warto znać.
-
„Kolebka dynastii, kolebka narodu” – tym mianem Karol I określił zamek Peles, kiedy w 1893 roku urodził się w nim przyszły król Karol II, pierwszy król z dynastii Hohenzollernów urodzony na ziemi rumuńskiej i pierwszy ochrzczony w religii prawosławnej.
-
Własność rodziny królewskiej – po komunistycznym zamachu stanu w 1947 roku król Michał I został wygnany, a pałac przeszedł na własność państwa. Dopiero w 1997 roku władca powrócił do Rumunii, a w 2006 roku rząd zwrócił zamek rodzinie królewskiej.
-
Przetrwał wojny i komunizm – Peles wyszedł niemal nietknięty z obu wojen światowych oraz okresu komunistycznego. Podczas II wojny światowej Niemcy pozwolili rodzinie królewskiej pozostać w zamku, dzięki czemu uniknął on poważnych zniszczeń.
-
Ciekawi goście – w zamku gościło wielu światowych przywódców i dygnitarzy, takich jak Richard Nixon, Gerald Ford, Mu'ammar al-Kaddafi czy Jaser Arafat.
-
Pasażerowie z Orient Expressu – podczas inauguracyjnej podróży Orient Expressu do Bukaresztu w 1883 roku pasażerowie zostali zaproszeni do zamku Peles przez królową Elżbietę w ramach promocji obiektu i rumuńskich Karpat w Europie.
Polecane wycieczki
Zamek Peles, Karpaty i inne atrakcje Rumunii odkryjesz z Rainbow!
Rumunia pozostaje jednym z najbardziej niedocenianych kierunków w Europie. Z Rainbow odkryjesz majestatyczne Karpaty, zielone doliny i średniowieczne miasteczka, których atmosfera nie zmieniła się od stuleci. Najwygodniejszą formą zwiedzania są wycieczki objazdowe po Rumunii, dzięki którym w ciągu jednego wyjazdu poznasz Karpaty, transylwańskie miasteczka i najważniejsze zabytki regionu.
Ogromnym atutem kraju są jego miasta i miasteczka. Brașov urzeka kolorowymi kamienicami i klimatem dawnego siedmiogrodzkiego grodu, a Sighișoara wygląda niczym żywcem przeniesiona z epoki średniowiecza – to jeden z najlepiej zachowanych średniowiecznych zespołów miejskich w Europie, wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zupełnie inne oblicze pokazuje Kluż-Napoca, nowoczesne miasto pełne restauracji i kawiarni, eleganckiej architektury i młodej energii.
Mroczny klimat Transylwanii i zamku Bran, który od lat kojarzony jest z legendą Drakuli, kontrastuje z pełnym królewskiego przepychu i bajkowego klimatu zamkiem Peles. Od gotyckich twierdz po neorenesansowe pałace, od dzikich górskich panoram po zabytkowe starówki – Rumunia ma coś dla każdego rodzaju podróżnika.
Sprawdź pełną ofertę wakacji w Rumunii i zaplanuj wyjazd, który zapamiętasz na lata!
Artykuł autorstwa: Rafał Gumiński
Z wykształcenia historyk, z zamiłowania podróżnik. Na co dzień pracuje jako redaktor portalu popularnonaukowego Histmag.org, copywriter i dziennikarz naukowy. Interesuje się wszelkimi aspektami historii i przejawami narracji historycznej w przestrzeni publicznej, zwłaszcza w filmach i grach wideo. Kiedy nie pisze, to podróżuje. Najbardziej ceni sobie kontakt z autentyczną kulturą i dziedzictwem odwiedzanego miejsca, które znajduje w zabytkach, kuchni, przyrodzie i ludziach. Chociaż był w wielu miejscach na świecie, to serce zostawił w Irlandii, a duszę w Szkocji.Zobacz inne o: