Zainspiruj się

Historia oraz kultura tańca Flamenco

Wielu osobom flamenco kojarzy się z tańcem, ale tak naprawdę to znacznie więcej niż sam taniec, to zjawisko kulturowe ściśle związane z folklorem andaluzyjskich Romów, które poza tańcem obejmuje muzykę, śpiew, strój i cały wachlarz zachowań. Flamenco ma niezwykle długą i złożoną historię, która sięga kilka wieków wstecz.

Flamenco – dawniej i dziś


Pełne pasji, temperamentu i energii flamenco jest jedną z najbardziej porywających form sztuki. Bogata historia flamenco jest widoczna w każdym zdecydowanym kroku tancerza, w każdym rzewnym dźwięku gitary i w każdym klaśnięciu w dłonie. By móc w pełni doświadczyć fenomenu, jakim jest współcześnie flamenco, warto zrozumieć, skąd się wywodzi i jak się rozwijało. Mimo, że obecnie flamenco utożsamiane jest z Hiszpanią, to jego korzenie i droga do światowej sławy są dużo bardziej złożone. Niewątpliwie nie można wskazać konkretnego powodu ani zdarzenia, które sprawiły, że flamenco osiągnęło status tańca rozpoznawalnego na całym świecie, porównywalny do statusu baletu czy hip-hopu. Przyczyniły się do tego różnorakie czynniki, ale swoistą ewolucję flamenco można podzielić na trzy fazy:

• Przybycie Romów do Hiszpanii
• Epoka romantyzmu
• Dyktatura gen. Franco




Przybycie Romów


Choć współcześnie flamenco rozpoznawane jest na całym świecie, to jego początki sięgają XV wieku, gdy na Półwyspie Iberyjskim pojawiali się Gitanos, czyli pierwsi Romowie. Przez setki lat Romowie żyli w diasporach podróżując przez różne kraje, głównie Indie, Iran i Egipt. Rozproszeni po świecie Romowie wzbogacali swoją kulturę o różne folkowe wpływy, z jakimi stykali się podczas swej wędrówki. Z tej unikatowej mieszanki stworzyli swą własną kulturę, tożsamość i sztukę wyrażania emocji poprzez taniec i śpiew. Jednym z elementów cygańskiej kultury było właśnie flamenco, które wraz z nimi zawitało do Andaluzji.

Romantyzm


Przez kolejne 300 lat Romowie żyli na marginesie hiszpańskiego społeczeństwa, gnębieni przez monarchię i traktowani z wyższością przez rdzenną ludność. Jednakże wraz z upływem czasu zaczęli się asymilować, a różnice społeczne powoli zaczęły zanikać. Aż wreszcie na przełomie XVIII i XIX wieku wraz z nadejściem ery romantyzmu, cygańskie flamenco zaczęło odgrywać ważną rolę w kulturze Hiszpanii. W znacznej mierze przyczyniła się do tego twórczość romantycznych malarzy, poetów i powieściopisarzy, którzy poprzez swoje dzieła przybliżali niszowe flamenco szerszej publiczności. Początkowo twórcy epoki romantyzmu kładli nacisk na naturę oraz na pełen emocji, a co najważniejsze, wspólny folklor. Z czasem jednak zaczęli szukać natchnienia w obcych i bardziej ekscentrycznych kulturach, takich jak kultura andaluzyjskich Romów.

Dla romantyków flamenco i wszystko co z nim związane było twórczym rajem, ponieważ było manifestacją oryginalności i swoistej egzotyki. To właśnie w tym okresie wyłoniła się nowa forma flamenco, znana powszechnie do dziś. Najlepszym przykładem zagorzałego uwielbienia dla flamenco jest wydana w 1845 r. nowela Carmen, autorstwa Prospera Mériméego. Nieco później na jej podstawie Georges Bizet stworzył jedną z najsłynniejszych oper świata.

Pod koniec XIX wieku nastąpiła komercjalizacja flamenco, która przyczyniła się do powstawania cafés cantantes – kawiarni i barów, gdzie goście spędzali wieczory przy akompaniamencie pieśni i tańców flamenco. Kolejnym krokiem było utworzenie ópera flamenca – spektaklu, w którym flamenco połączono z baletem i operą. Największe ówczesne gwiazdy hiszpańskiego baletu występowały w tradycyjnych cygańskich strojach i wykonywały tańce zaczerpnięte z bogatej kultury flamenco. W ten sposób kultura andaluzyjskich Romów rozpoczęła podbój scen operowych i baletowych w Europie, awansując do głównej ligi rozrywek, którym oddawała się arystokracja i bogate elity.



Dyktatura gen. Franco


Ostatni etap procesu transformacji flamenco z folkowego tańca Romów do formy sztuki znanej i podziwianej na całym świecie to uznanie flamenco za taniec narodowy przez generała Francisco Franco, który rządził Hiszpanią w latach 1939-1975.
Generał Franco zdając sobie sprawę z potencjału, jaki drzemie w sztuce i kulturze, rozpoczął cyniczne wykorzystywanie flamenco jako narzędzia propagandy rządowej. Kluczową częścią rządowego planu mającego na celu przyciągnięcie turystów, było wykorzystanie w promocji kraju filmów zawierających odniesienia do flamenco. Mieszkańcy innych państw Europy dowiedzieli się o unikatowej formie sztuki, jaką niewątpliwie jest flamenco, z takich filmów jak Rodzina Tarantos z 1963 r. w reżyserii Francisco Belety. Śmierć generała Franco w 1975 r. oznaczała koniec pewnej ery, ale do tego czasu flamenco stało się już rozpoznawalną na całym świecie formą sztuki, nierozerwalnie związaną z hiszpańską tożsamością kulturową.

Aby bliżej poznać kulturę flamenco i lepiej zrozumieć, na czym polega jego fenomen i w czym tkwi jego siła, zadaliśmy kilka pytań osobie od lat zajmującej się tą tematyką. Doktor Marta Wieczorek jest antropologiem kultury i wykłada w Zayed University w Dubaju (Zjednoczone Emiraty Arabskie). Jest także autorką książki „Flamenco. Studium z antropologii semiotycznej”. Przytoczone poniżej wyczerpujące odpowiedzi na nasze pytania, pięknie podsumowują ten niesamowity taniec i wszystko to, co jest z nim związane.

1. Wbrew powszechnemu myśleniu flamenco to nie tylko taniec. Czym jest flamenco i w czym drzemie jego magnetyzm?

Dr Marta Wieczorek: Na ekspresję flamenco składa się taniec (baile), śpiew (cante) oraz gra na gitarze flamenco (toque). Występom często towarzyszą również palmeros wyklaskujący rytm flamenco oraz grupy jaleadores – osoby wykrzykujące w stronę performerów zachęcające serie ponagleń, zawołań. Myślę, że nie istnieje uniwersalna odpowiedź na pytanie: w czym drzemie magnetyzm flamenco. Są tacy, na przykład słynny poeta Federico García Lorca, którzy twierdzą, że magia flamenco sprowadza się do duende. Jest to rodzaj transu, w który wprowadzają się wykonawcy flamenco, łącząc elementy choreografii z improwizacją. Duende nazywane jest też enigmatycznie duszą flamenco: szczególną, bolesną, namiętną, żywiołową ekspresją.



2. Gdzie podczas podróży do Hiszpanii możemy spotkać się z flamenco

Dr Marta Wieczorek: Kolebką flamenco jest południowo-hiszpańska Andaluzja. Przyjmuje się, że flamenco powstało z mieszanki folkloru andaluzyjskiego, wpływów romskich, perskich, kultury Maurów, Żydów Sefardyjskich etc. w XVIII wieku. Śpiew był formą pierwotną wobec tańca; początkowo grupy Andaluzyjskich Romów i Andaluzyjczyków z niższych klas społecznych spotykały się praktykując pierwotne formy śpiewu flamenco. W ten sposób komunikowali niedolę ludzi marginalizowanych – tematyka wielu pieśni flamenco to bieda, nieszczęśliwa miłość, ostracyzm społeczny etc. Obecnie turystycznej formy flamenco można doświadczyć na festiwalach czy w tablaos – restauracjach i tawernach, w których wykonywane jest flamenco. Można je znaleźć w największych Andaluzyjskich miastach: Sewilli, Maladze, Grenadzie, czy Kadyksie. Popularność flamenco powołała rozprzestrzenienie się tego typu miejsc również do Madrytu i Barcelony. Ponad to istnieją peñe – wspólnoty flamenco gromadzące w kameralnych okolicznościach miłośników tego gatunku muzycznego. Zwolennicy tzw. „autentycznego” flamenco rekomendują poszukiwanie peñii, do których jednak dostać się trudniej.

3. Czy dzisiejsze flamenco różni się od tego sprzed lat?

Dr Marta Wieczorek: Dzisiejsze odmiany flamenco, poza tymi respektującymi jego oryginalne, tradycyjne formy, obejmują również fuzje z innymi gatunkami muzycznymi takimi jak jazz, taniec współczesny, muzyka świata etc. To zjawisko określa się jako nuevo flamenco. Spośród znanych wykonawców nuevo flamenco należy wymienić gitarzystę Paco de Lucię czy tancerza Joaguima Corteza.
Zdjęcie samolotu
Data Publikacji: 25.05.2020

Polecane wycieczki

zdjęcie-oferty
[object Object]
Wypoczynek • Hiszpania: Costa Brava
zdjęcie-oferty
5.3/6  3 oceny
[object Object]
Wypoczynek • Hiszpania: Costa Brava
zdjęcie-oferty
4.6/6  101 ocen
[object Object]
Wypoczynek • Hiszpania: Teneryfa
zdjęcie-oferty
5.0/6  198 ocen
[object Object]
Wypoczynek • Hiszpania: Costa de la Luz
zdjęcie-oferty
4.9/6  155 ocen
[object Object]
Wypoczynek • Hiszpania: Costa Brava - Costa del Maresme
zdjęcie-oferty
5.5/6  5 ocen
[object Object]
Wypoczynek • Hiszpania: Costa Brava
zdjęcie-oferty
5.4/6  4 oceny
[object Object]
Wypoczynek • Hiszpania: Costa Brava
zdjęcie-oferty
5.1/6  95 ocen
[object Object]
Wypoczynek • Hiszpania: Costa de la Luz
zdjęcie-oferty
5.1/6  39 ocen
[object Object]
Wypoczynek • Hiszpania: Costa Brava - Costa del Maresme
zdjęcie-oferty
5.5/6  1 ocena
[object Object]
Wypoczynek • Hiszpania: Costa Brava
[object Object]

Podobne artykuły

krajobraz-kierunku
Pogoda i temperatury w Bułgarii. Kiedy najlepiej jechać na wczasy? Bułgaria przez lata kojarzyła się przede wszystkim z popularnym kierunkiem zagranicznych wakacji w czasach PRL i stąd po upadku komunizmu nie była zbyt chętnie wybieranym przez Polaków miejscem na spędzenie urlopu. Od dłuższego czasu zaczyna się to jednak zmieniać. Nie bez powodu, kraj ma bowiem wszystko, co potrzebne do udanego wypoczynku – ciągnące się kilometrami piaszczyste plaże, malownicze góry, zróżnicowane krajobrazy, wspaniałą kuchnię, barwny folklor i ciekawe zabytki. Do tego dochodzą w miarę niskie ceny, gościnni mieszkańcy i zazwyczaj fantastyczna pogoda. Zobacz, w jakich miesiącach najlepiej wybrać się na wakacje do Bułgarii i jakiej pogody możesz się tam spodziewać.
krajobraz-kierunku
Kemer – Turcja szlakiem owocu granatu Kemer to bardzo przyjemny kurort znajdujący się na Tureckiej Riwierze, nieco na południowy zachód od Antalyi - głównego miasta regionu. Od strony lądu znajdują się tu przepiękne góry, poprzecinane licznymi strumieniami, które porastają głównie sosy pionowe, a z drugiej strony – lazurową i spokojną wodę, która sprzyja kąpielom. W okolicy znajduje się też wiele pól uprawnych, na których dominują plantacje oliwek, figowce oraz drzewa granatów, z których słynie Kemer. Atrakcji turystycznych w tym urokliwym mieście nie brakuje - dowiedz się, co warto zobaczyć podczas wakacji w Turcji.
krajobraz-kierunku
Gdzie polecieć na wakacje w lipcu 2022? Sprawdź propozycje najpopularniejszych kierunków! Gwarancja słonecznej pogody, ciepłe morze, świetnie przygotowane kurorty i mnogość atrakcji. To wszystko sprawia, że wakacje w lipcu to idealny moment na naładowanie akumulatorów i zażycie odpowiedniej dawki witaminy D. Zastanawiasz się jaki kierunek będzie odpowiedni? Poniżej znajdziesz na to odpowiedź.
krajobraz-kierunku
Złote Piaski w Bułgarii - czym zaskoczy Cię ten słoneczny kurort? Złoty Piaski są drugą po Słonecznym Brzegu najczęściej odwiedzaną miejscowością bułgarskiego wybrzeża. Tutejszy kurort jest mniejszy, a więc i dużo spokojniejszy, przez co chętnie wybierają go rodziny z dziećmi. Spokojny nie znaczy nudny, przeciwnie - każdy znajdzie tu coś interesującego, od pięknej piaszczystej plaży, przez spacery w sąsiadującym z miejscowością parku krajobrazowym, po ciekawe zabytki w okolicy i bogate życie nocne. Złote Piaski są po prostu bardziej kameralne, ale nie brak tu niczego! Sprawdź co warto zobaczyć podczas wakacji w Bułgarii i jakie atrakcje czekają na Ciebie w Złotych Piaskach. Zwiedź najciekawsze okoliczne miejscowości i przekonaj się jakie skrywają zabytki. Gwarantujemy, że wczasy będą udane.